عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الفِطْرِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، عَلَى العَبْدِ وَالحُرِّ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالكَبِيرِ مِنَ المُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ.
از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم زکات فطر را به اندازهٔ یک صاع (پیمانه) خرما، یا یک صاع جو، بر برده و آزاد، مرد و زن، و کوچک و بزرگ از مسلمانان، واجب کردند و دستور دادند که قبل از بیرون رفتن مردم به سوی نماز [عید]، پرداخت شود.
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم زکات فطر را پس از رمضان واجب کردند، و آن به اندازهٔ یک صاع است که وزنش به چهار مُد می‌رسد. و مُد عبارت است از: دو کفِ پر یک مرد میانه اندام، از خرما یا جو، بر هر مسلمانی؛ آزاد و برده، مرد و زن، کوچک و بزرگ. و این برای کسی است که مازاد بر خوراک شبانه‌روزِ خود و کسانی که تحت تکفل او هستند، داشته باشد. و دستور دادند که قبل از بیرون رفتن مردم به سوی نماز عید، پرداخت شود.
فواید
- زکات فطرِ رمضان باید از طرف کوچک و بزرگ، و آزاد و برده پرداخت شود. ولی و سرور، مخاطب این [حکم] هستند و مرد آن را از طرف خود، فرزندانش و کسانی که نفقهٔ آنان بر او واجب است، پرداخت می‌کند.
- زکات فطر برای جنین واجب نیست، بلکه مستحب است.
- بیان آنچه در زکات فطر پرداخت می‌شود، و اینکه آن، خوراک معمول مردم (قوت غالب آنان) است.
- واجب بودن پرداخت آن قبل از نماز عید، و بهتر است که در صبح روز عید باشد، و جایز است که یک یا دو روز قبل از عید پرداخت شود.
مرجع
صحيح البخاري (2/ 130) (1503). صحيح مسلم (2/ 679) (986). تيسير العلام، لعبد الله البسام (ص309). تنبيه الأفهام شرح عمدة الإحكام، لابن عثيمين (3/ 406). الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (1/ 249).