عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ».
ابوهریره رضی‌الله‌عنه از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم روایت نموده که فرمودند: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ» یعنی: «جنازه را هرچه زودتر [برای غسل دادن و خاک سپاری] آماده کنيد؛ اگر نيکوکار باشد، پس خيری است که او را زودتر به آن می‌رسانيد. و اگر جز اين باشد، شرّی است که آن را از گردن خود برمی‌داريد».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به شتاب کردن در تجهیز میت و نماز خواندن بر او و دفنش امر کرده‌اند؛ زیرا اگر جنازه [شخصی] صالح باشد، پس خیری است که او را به سوی آن [یعنی نعمت قبر] پیش می‌فرستید، و اگر غیر از آن باشد، پس شری است که از گردن خود بر زمین می‌گذارید.
فواید
- ابن حجر گفته است: شتاب کردن مستحب است، اما نه به گونه‌ای که به سختی بینجامد که از آن بیم ایجاد مفسده‌ای برای میت، یا مشقتی برای حمل‌کنندگان یا تشییع‌کنندگان برود.
- این شتاب کردن مقید به زمانی است که مرگ، ناگهانی نباشد که بیم آن برود بیهوشی باشد. پس در این صورت شایسته است که دفن نشود تا از مرگش اطمینان حاصل شود. یا اینکه در تأخیر اندکِ آن مصلحتی باشد، مانند [جمع شدن] تعداد بیشتر نمازگزاران، یا حضور نزدیکانش، و بیم فاسد شدنِ [جسد] او نرود.
- تشویق به شتاب کردن در [امور] جنازه، به خاطر مصلحت میت اگر سعادتمند باشد، یا به خاطر مصلحت تشییع‌کنندگان اگر شقی باشد.
- نووی گفته است: و از این [حدیث]، ترک همنشینی با اهل بطالت و افراد ناصالح برداشت می‌شود.
مرجع
صحيح البخاري (2/ 86) (1315). صحيح مسلم (2/ 651) (944). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، لعبد الله البسام (ص284). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (2/ 367).