عَن أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلاَتِهِمْ»، فَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ، حَتَّى قَالَ: «لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ».
از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي صَلَاتِهِمْ»، فَاشْتَدَّ قَوْلُهُ فِي ذَلِكَ، حَتَّى قَالَ: «لَيَنْتَهُنَّ عَنْ ذَلِكَ أَوْ لَتُخْطَفَنَّ أَبْصَارُهُمْ». یعنی: «چه شده است گروهی را که در نمازشان چشمان خود را به سوی آسمان بالا می‌برند؟». پس سخن ایشان در این باره شدید شد تا جایی که فرمودند: «باید حتماً از این کار دست بکشند، وگرنه چشمانشان ربوده خواهد شد».
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به کسانی که در نماز، به هنگام دعا یا در حالات دیگر آن، چشمان خود را به سوی آسمان بلند می‌کنند، هشدار دادند. سپس توبیخ و تهدید ایشان بر کسی که این کار را انجام دهد، شدیدتر شد و فرمودند که بیم آن می‌رود چشمانشان از آنان ربوده شود و به سرعت و ناگهانی گرفته شود, به طوری که ناگهان خود را در حالی بیابند که نعمت بینایی را از دست داده‌اند.
فواید
- این روش، زیباییِ دعوت و بیان حق از سوی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را نشان می‌دهد؛ زیرا ایشان فردِ خطاکار را معرفی نکردند. مقصود اصلی، بیان حکمِ حق بود که حاصل شد و افزون بر آن، این کار باعث پوشاندن [خطای] فرد و تأثیرگذاریِ بیشترِ سخن می‌شد.
- نهی اکید و تهدید شدید بر کسی که در نماز به سوی آسمان می‌نگرد.
- در [کتاب] عون المعبود آمده است: و علت آن این است که هرگاه چشمش را به سوی آسمان بلند کند، از جهت قبله و از هیئت نماز خارج و رویگردان شده است.
- بلند کردن چشم با خشوع در نماز منافات دارد.
- بزرگیِ شأن نماز، و اینکه بر نمازگزار واجب است که در آن، در کمال ادب با خداوند عزوجل باشد.
مرجع
صحيح البخاري (1/ 150) (750). كشاف القناع عن متن الإقناع، لمنصور بن يونس البهوتي (2/ 404). توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، لعبد الله البسام (2/ 101). فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (1/ 587). منار القاري شرح مختصر صحيح البخاري، لحمزة قاسم (2/ 159).