درحالی‌که کف دستم بين دو کف دستان رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ بود، تشهد را همچون سوره‌ای از قرآن به من آموخت

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ تشهدی را که در نماز گفته می‌شود به ابن مسعود آموزش می‌دهد درحالی‌که دست او در دستانش هست؛ تا توجه ابن مسعود به او باشد، همانگونه که سوره‌ای از قرآن را به او آموزش می‌داد و این بیانگر توجه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به تشهد از نظر لفظ و معنا می‎‌باشد. ایشان فرمودند: «التَّحِيَّات لله»: تحیات یعنی هر گفتار یا کرداری که دال بر تعظیم باشد؛ همهٔ این بزرگداشت‌ها شایستهٔ الله عزوجل است. «الصَّلَوَاتُ»: همان صلاة یعنی نماز معروف است که فرض و نفل آن برای الله تعالی است. «الطَّيِّبَاتُ»: گفتارها و کردارها و اوصاف پاکی است که دال بر کمال هستند؛ همهٔ اینها شایستهٔ الله تعالی است. «السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته»: دعایی است برای پیامبر جهت سالم ماندن از هر آفت و امر ناپسندی و افزون‌طلبی هر خیر و خوبی برای ایشان. «السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين»: دعایی است برای سلامت نمازگزار و هر بندهٔ نیکوکاری در آسمان و زمین. «أشهد أن لا إله إلا الله»: یعنی به قطع اقرار می‌کنم که معبودی به حق نیست جز الله. «وأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ ورسولُهُ»: به بندگی ایشان و اینکه آخرین پیامبر است معترفم. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نمازگزار را تشویق می‌کند که هر دعایی می‌خواهد انتخاب نموده و بخواند.

1. محل این تشهد، نشستن پس از آخرین سجده در هر نمازی و پس از رکعت دوم در نمازهای سه رکعتی و چهار رکعتی است.
2. واجب بودن خواندن تحیات در تشهد؛ و جایز است با هر لفظی از الفاظ تشهد که از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ ثابت شده، تشهد بخواند.
3. جواز خواندن هر دعایی که دوست دارد در نماز، تا وقتی که گناه نباشد.
4. مستحب بودن آغاز کردن از خود در دعا.

صحيح البخاري (8/ 59) (6265). صحيح مسلم (1/ 301) (402). الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (1/ 168). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص206). خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص94).