رسول الله صلی الله علیه وسلم فجر را از منظر حکم به دو بخش تقسیم فرمودند: فجر اول که به آن فجر یا صبح کاذب گفته می شود و بصورت عمودی در آسمان اوج می گیرد و مانند دم گرگ است، زیرا دم گرگ بصور عمودی است. فجر کاذب در اینکه به سمت افق عمود می شود همانند دم گرگ است. سپس این فجر از میان رفته و دوباره تاریک می شود، در زمان فجر کاذب خواندن نماز صبح جایز نیست و شخصی که نیت روزه گرفتن دارد می تواند در طی این مدت بخورد و بنوشد. زیرا این فجر، فجر صادقی نیست که با ورودش وقت نماز صبح داخل شده و روزه دار از خوردن و نوشیدن منع می شود. فجر دوم: که به آن فجر یا صبح صادق می گویند و به صورت مستطیلی است، یعنی از شمال تا جنوب در افق امتداد دارد و پس از آن دیگر تاریکی نیست، بلکه نورش کم کم زیاد می شود، تا اینکه افق را فرا می گیرد. با ورود این فجر، وقت نماز صبح داخل شده و خورد و نوش بر شخصی که نیت روزه دارد، حرام می گردد. این دو فجر از حیث زمانی با یکدیگر تفاوت دارند، گاه بلند شده و گاه کوتاه می شوند و گاها فجر کاذب اصلا ظاهر نمی شود. خلاصه تفاوت های فجر صادق و فجر کاذب: 1- فجر صادق از شمال به سمت جنوب امتداد می یابد، بر عکس فجر کاذب. 2- پس از فجر صادق دیگر تاریکی نیست درحالی که پس از فجر کاذب دوباره تاریکی همه جا را فرا می گیرد. 3- نور فجر صادق متصل به افق است، درحالی که نور فجر کاذب از آن جداست. این سه تفاوت، از منظر کونی بود. اما از منظر شرعی عملی نیز تفاوت هایی دارند که عبارتند از: در فجر کاذب خواندن نماز صبح جایز نیست و کسی که نیت روزه دارد می تواند در این زمان بخورد و بنوشد. اما فجر صادق بر عکس است و با طلوعش، وقت نماز صبح داخل شده و خوردن و نوشیدن بر کسی که نیت روزه دارد، حرام می گردد.
المستدرك على الصحيحين، أبو عبد الله الحاكم النيسابوري المعروف بابن البيع، تحقيق مصطفى عبد القادر عطا، الناشر: دار الكتب العلمية، بيروت، الطبعة الأولى، 1411- 1990. صحيح الجامع الصغير وزيادته، محمد ناصر الدين الألباني، المكتب الإسلامي، بيروت. التيسير بشرح الجامع الصغير، زين الدين محمد عبد الرؤوف المناوي، الناشر: مكتبة الإمام الشافعي، الطبعة: الثالثة، 1408هـ، 1988م. سبل السلام، محمد بن إسماعيل الصنعاني، دار الحديث، الطبعة: بدون طبعة وبدون تاريخ. توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، مكتبة الأسدي، مكة المكرّمة، الطبعة: الخامِسَة 1423هـ، 2003م. فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام، محمد بن صالح العثيمين، تحقيق: صبحي بن محمد رمضان، وأم إسراء بنت عرفة، المكتبة الإسلامية، الطبعة: الأولى 1427هـ. منحة العلام في شرح بلوغ المرام، عبد الله صالح الفوزان، دار ابن الجوزي، الطبعة: الأولى 1428هـ، 1432هـ. بلوغ المرام من أدلة الأحكام، أحمد بن علي بن حجر العسقلاني، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض، المملكة العربية السعودية، الطبعة: الأولى 1435هـ، 2014 م.