عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الجِهَادِ كَلِمَةَ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ».
از ابوسعید خُدری ـ رضی الله عنه ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الجِهَادِ كَلِمَةَ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ»: «از بزرگ‌ترین (انواع) جهاد، بیان سخن عادلانه نزد حاکم ستمگر است».
به روایت ابوداوود و ترمذی و ابن‌ماجه و احمددرجهحسن لغیره است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ تبیین نموده‌اند که یکی از بزرگ‌ترین و سودمندترین انواع جهاد در راه الله تعالی، سخن حق و عادلانه نزد سلطان یا امیر جائر و ستمگر است؛ زیرا چنین کسی به یکی از احکام اسلامی یعنی امر به معروف و نهی از منکر عمل کرده است، چه این کار از طریق گفتن باشد یا نوشتن یا عملی باشد یا دیگر روش‌هایی که مصلحت از طریق آن حاصل شده و مفسده به واسطهٔ آن دفع می‌شود.
فواید
- امر به معروف و نهی از منکر از مصادیق جهاد است.
- نصیحت حاکم از بزرگ‌ترین انواع جهاد است، اما باید با علم و حکمت و متانت باشد.
- خَطّابی می‌گوید: از آنجا این کار بهترین جهاد است که وقتی کسی با دشمن جهاد می‌کند میان بیم و امید قرار دارد و نمی‌داند پیروز می‌شود یا شکست می‌خورد؛ اما کسی که نزد سلطان می‌رود مقهور و تحت سلطهٔ اوست و اگر حق بگوید و امر به معروف کند، خود را در معرض مرگ قرار داده است، بنابراین کارش بهترین انواع جهاد است زیرا ترس بر وی غالب است. همچنین گفته شده: به این دلیل بهترین جهاد است که اگر ولی امر سخن او را بپذیرد شاید سود او به جمع بزرگی از مردم برسد و مصلحت حاصل گردد.
مرجع
سنن الترمذي (4/ 45) (2174). سنن أبي داود (6/ 400) (4344). سنن ابن ماجه (5/ 144) (4011). مسند أحمد (17/ 227) (11143). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 283). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (2/ 453). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 216).