عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رضي الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الْعَدُوِّ، وَشَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ».
از عبدالله بن عمرو بن العاص رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم با این جملات دعا می‌کردند که: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الْعَدُوِّ، وَشَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ»: «بارالها من از غلبهٔ بدهکاری و چیره شدن دشمن و شماتت دشمنان به تو پناه می‌آورم».
به روایت نسائی و احمددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه وسلم از اموری به الله پناه برده است: نخست: «بارالها من پناه می‌برم به تو» نه به غیر تو «از غلبهٔ بدهی» چیرگی و دغدغه و اندوه آن؛ و از تو می‌خواهم که مرا در ادای آن یاری دهی. دوم: «و چیره شدن دشمن» و قهر و تسلط او؛ و از تو دوریِ آزار دشمن و پیروز شدن بر او را خواهانم. سوم: «و شماتت دشمنان» و دلشاد شدن آنان از بلا و مصیبتی که به مسلمانان می‌رسد.
فواید
- تشویق به پناه بردن به الله از هر چه انسان را از طاعتش به خود مشغول می‌دارد و باعث جلب غم و غصه می‌شود، مانند بدهکاری و غیره.
- صرف بدهکاری اشکالی ندارد، بلکه مشکل آن است که کسی نتواند دَینش را ادا کند و این همان بدهی غلبه یافته است.
- انسان باید از اموری دوری کند که باعث می‌شود دیگران از او دلشاد شوند و عیب‌جویی کنند.
- بیان دشمنی کفار با مؤمنان و شاد شدن آنان هنگام مصیبت‌های مسلمانان.
- اظهار شادی دشمنان از بلایی که به انسان رسیده، از خود آن بلا برای او دشوارتر است.
مرجع
سنن النسائي (8/ 265) (5475). مسند أحمد (11/ 189) (6618). توضيح الأحكام من بلوغ المرام، لعبد الله البسام (7/ 569). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 450). فتح ذي الجلال والإكرام، لابن عثيمين (6/ 497).