آیا شما را به چیزی بهتر از آنچه خواستید راهنمایی نکنم؟ هرگاه به رختخواب رفتید سی و سه بار تسبیح بگویید و سی و سه بار حمد بگویید و سی و چهار بار تکبیر بگویید که این برای‌تان از خدمتکار بهتر است

فاطمه ـ رضی الله عنها ـ دختر پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به علت اثر آسیاب بر دستانش، نزد ایشان شکایت می‌برد؛ و چون برای پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ اسیرانی آوردند نزد ایشان می‌رود تا خدمتکاری از میان اسیران بخواهد تا به جایش کارهای خانه را انجام دهد؛ اما ایشان را در خانه نمی‌یابد و عایشه ـ رضی الله عنها ـ را می‌یابد و او را از خواسته‌اش مطلع می‌کند؛ پس چون پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به خانه می‌آید، عایشه ایشان را از آمدن فاطمه و درخواست یک خدمتکار مطلع می‌کند، آنگاه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به خانهٔ فاطمه و علی می‌رود و درحالی‌که در رختخواب بودند و آمادهٔ خوابیدن می‌شدند، بین آن دو می‌نشیند، چنانکه علی سرمای پاهای پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ را بر شکمش احساس می‌کند؛ و می‌فرماید: آیا شما را از چیزی بهتر از درخواست خدمتکار آگاه نکنم؟ گفتند: آری، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: چون شب هنگام برای خواب به رختخواب رفتید، سی و چهار بار تکبیر بگویید یعنی الله اکبر؛ و سی و سه بار تسبیح بگویید: یعنی سبحان الله؛ و سی و سه بار حمد بگویید یعنی: الحمدلله؛ و این ذکر از خدمتکار برای‌تان بهتر است.

1. مستحب بودن پایبندی بر این ذکر مبارک؛ چنانکه از علی ـ رضی الله عنه ـ وارد شده که این توصیهٔ نبوی را حتی در شب صفین ترک نکرد.
2. این ذکر تنها برای خواب شب گفته می‌شود و لفظ این روایت نزد مسلم و در روایت معاذ از شعبه چنین است: «إذا أخذتما مضاجعكما من الليل»: «چون شب به رختخواب خود رفتید».
3. اگر مسلمانی این ذکر را در اول شب فراموش کند و در پایان شب به یاد بیاورد اشکالی ندارد آن را همان وقت بگوید، زیرا علی ـ رضی الله عنه ـ که راوی این حدیث است، می‌گوید: گفتن این ذکر را در نبرد صفین و در آغاز شب فراموش کرده و سپس به یاد آورده و پیش از صبح آن را گفته است.
4. مهلب می‌گوید: «حدیث مذکور انسان را وامی‌دارد که خانواده‌اش را بر ترجیح آخرت بر دنیا وادارد، چنانکه نفس را بر این مهم وامی‌دارد؛ و این در صورتی است که توانایی آن را داشته باشند».
5. ابن حجر عسقلانی می‌گوید: «کسی که بر این ذکر مراقبت کند، با کار زیاد آسیب نمی‌بیند و برایش دشوار نخواهد بود، اگرچه خسته شود».
6. عینی می‌گوید: «وجه بهتر بودن ذکر یا از این جهت است که ذکر متعلق به آخرت است، درحالی‌که خدمتکار متعلق به دنیاست و آخرت بهتر و ماندگارتر است؛ یا از جهت خواسته‌ی مطرح شده می‌باشد؛ با این توضیح که به سبب این اذکار قوتی را برای خدمت کردن به دست می‌آورد که بیش از توان و قوت خدمتکار است.

صحيح البخاري (7/ 65) (5361). صحيح مسلم (4/ 2091) (2727). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (2/ 531). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 555). شرح صحيح البخاري، لابن بطال (5/ 270). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 998).