اذکار ورود و خروج از مسجد

هرگاه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ وارد مسجد می‌شد می‌فرمود: «أعوذُ باللهِ العَظيمِ» پناه می‌برم به الله و صفاتش. «وبوَجهِه الكريمِ» به او که بخشنده و عطاکننده است، «وسُلطانه» غلبه و قدرت و قهر او بر هریک از بندگانش که بخواهد «القدیم» ازلیِ ابدی «مِنِ الشَّیطان الرَّجیم» دور شده و رانده شده از رحمت الهی. یعنی: خداوندا مرا از وسوسه و اغوا و گام‌های شیطان و آنچه به دلم می‌اندازد و فریب و گمراه‌گری او حفظ کن، زیرا او سبب گمراهی و لغزش و جهالت است. پس به عبدالله بن عمر گفته شد: «أقط»؟ یعنی: آیا پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فقط این را فرمود؟ گفت: آری. پس چون در مسجد این دعا را بگوید شیطان می‌گوید: این وارد شده به مسجد، خود را در همهٔ اوقاتِ روز و شبش از من حفظ کرد.

1. فضیلت خواندن این ذکر هنگام ورود به مسجد و اینکه گوینده‌اش را در ادامهٔ روز از شیطان حفظ می‌کند.
2. هشدار نسبت به شیطان و اینکه در کمین مسلمان است تا او را گمراه و اغوا کند.
3. انسان به همان اندازه‌ای که در دلش ایمان به الله و استحضار این دعا را داشته باشد و وعدهٔ الهی مترتب بر این دعا را راست بشمارد و تصدیق نماید، از گمراه‌گری شیطان و لغزشگری او در امان خواهد بود.

سنن أبي داود (1/ 349) (466). شرح سنن أبي داود، لبدر الدين العيني (2/ 374). مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي القاري (2/ 627).

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ امتش را به دعایی راهنمایی می‌کند که هنگام وارد شدن به مسجد گفته می‌شود: «اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ» (پروردگارا درهای رحمت خود را بر من بگشای) و در این دعا از الله تعالی درخواست می‌کند که اسباب رحمتش را برای او فراهم آورد و چون خواست از مسجد بیرون رود بگوید: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ» (بارالها از فضل تو خواهانم)»؛ و از الله تعالی فضل او و احسان بیشتر او از رزق حلال را بخواهد.

1. مستحب بودن این دعا به هنگام وارد شدن به مسجد و بیرون رفتن از آن.
2. ذکر رحمت به هنگام وارد شدن به مسجد و ذکر فضل به هنگام خروج از این جهت است که: آنکه به مسجد داخل می‌شود مشغول چیزی شده که او را به الله و بهشتش نزدیک می‌سازد، پس ذکر رحمت در این مقام مناسب است؛ و چون از مسجد بیرون رود، در راه کسب فضل و نعمت و روزی الله تلاش می‌کند، پس ذکر فضل در این جایگاه مناسبت دارد.
3. این اذکار با قصد ورود به مسجد و هنگام خارج شدن از مسجد گفته می‌شود.

صحيح مسلم (1/ 494) (713)، الكاشف عن حقائق السُّنن (3/935)، فيض القدير (1/ 336)، ذخيرة العقبى (9/153).