عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضيَ اللهُ عنهما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا جَمَعَ اللهُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ، فَقِيلَ: هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ».
از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: «إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ، فَقِيلَ: هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ». یعنی: «هرگاه الله در روز قیامت اولین و آخرین را گرد آورد، برای هر پیمان‌شکنی پرچمی برافراشته می‌شود و گفته می‌شود: این پیمان‌شکنیِ فلانی پسر فلانی است».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر می‌دهند که هرگاه خداوند در روز قیامت، اولین و آخرین را برای حسابرسی گرد آورد، برای هر خائنی که به پیمانی که با خدا یا با مردم بسته پایبند نبوده است، علامتی برپا می‌کند تا با آن خیانتش را رسوا سازد. در آن روز ندا داده می‌شود: این خیانتِ فلانی پسر فلانی است؛ تا کردار زشت او نزد اهل محشر آشکار شود.
فواید
- حرام بودن پیمان‌شکنی، و اینکه از گناهان کبیره است؛ زیرا این تهدید شدید در مورد آن آمده است.
- پیمان‌شکنی‌ای که به آن تهدید شده، شامل هر کسی می‌شود که او را بر جان، یا آبرو، یا راز، یا مالی امین دانسته‌ای و او به تو خیانت کرده و گمان نیک تو را به امانتداری‌اش بر هم زده است.
- قرطبی می‌گوید: این سخن، خطابی است به عرب بر اساس آنچه انجام می‌دادند؛ زیرا آنان برای وفاداری، پرچمی سفید و برای پیمان‌شکنی، پرچمی سیاه برمی‌افراشتند تا پیمان‌شکن را سرزنش و نکوهش کنند. پس حدیث اقتضا می‌کند که مانند آن برای پیمان‌شکن رخ دهد؛ تا در قیامت به صفتش مشهور شود و اهل موقف او را نکوهش کنند.
- ابن حجر گفته است: و در این [حدیث دلیلی است بر] اینکه مردم در روز قیامت با [نام] پدرانشان خوانده می‌شوند؛ به دلیل این سخن در حدیث که: «این پیمان‌شکنیِ فلانی پسر فلانی است».
مرجع
صحيح البخاري (4/ 104) (3188) صحيح مسلم (3/ 1359) (1735). تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، للبسام (ص745). الإلمام بشرح عمدة الأحكام، لإسماعيل الأنصاري (2/ 188).