عن الْأَغَرِّ رضي الله عنه، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ فِي الْيَوْمِ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ».
از اَغَرّ رضی الله عنه که از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و سلم بود، روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ فِي الْيَوْمِ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ». یعنی: «ای مردم، به سوی الله توبه کنید، زیرا من روزی صد بار به درگاه او توبه می‌کنم».
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم مردم را به بسیار توبه کردن و استغفار امر می‌کنند، و از خودشان خبر می‌دهند که ایشان در روز بیش از صد بار به درگاه خداوند متعال توبه و استغفار می‌کنند، در حالی که گناهان گذشته و آیندهٔ ایشان آمرزیده شده است. و در این کار، کمال فروتنی و بندگی برای خداوند جل و علا وجود دارد.
فواید
- هر کسی - مرتبه و درجهٔ ایمانش هر چه باشد - نیازمند بازگشت به سوی خداوند تبارک و تعالی و کامل کردن خود با توبه است، و اینکه هیچ‌کس از کوتاهی در ادای حق خداوند تبارک و تعالی به دور نیست: {وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ} (و ای مؤمنان همگی به سوی الله توبه کنید).
- توبه، عام است، خواه از انجام محرمات و گناهان باشد یا از کوتاهی در انجام واجبات.
- اخلاص در توبه، شرط پذیرش آن است. پس هر کس گناهی را برای غیر خدا ترک کند، توبه‌کار محسوب نمی‌شود.
- نووی گفته است: توبه سه شرط دارد: اینکه از گناه دست بکشد، و اینکه از انجام آن پشیمان شود، و اینکه عزم قاطع کند که هرگز به مانند آن بازنگردد. و اگر گناه مربوط به انسانی دیگر باشد، شرط چهارمی دارد و آن: بازگرداندن حق ستانده شده به صاحبش، یا طلب حلالیت از اوست.
- تذکر به اینکه استغفار پیامبر صلی الله علیه و سلم لزوماً برای گناهانی که ایشان مرتکب شده باشند، نیست، بلکه به خاطر کمال بندگی و تعلق خاطر ایشان به ذکر خداوند سبحان، و درک عظمت حق الهی و کوتاهی بنده - هر چقدر هم عمل کند - در شکر نعمت‌های اوست، و از باب تشریع (پایه‌گذاری سنت) برای امت پس از خودشان، و حکمت‌های دیگری از این قبیل است.
مرجع
صحيح مسلم (4/ 2075) (2702). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 33). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (1/ 97). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 52).