عن زيد بن خالد الجهني أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «ألا أُخبِرُكُم بخير الشُّهَدَاء الذي يَأتي بِشَهادَتِهِ قبل أن يُسْأَلَهَا».
از زید بن خالد جهنی روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا»: «آیا به شما از بهترین گواهان خبر ندهم؛ کسی که قبل از تقاضای شهادت از وی، گواهی دهد».
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
حدیث مذکور افضل بودن کسی را بیان می کند که قبل از تقاضای شهادت از وی، خود شهادت بدهد؛ و این دلیل بر خوبی وی جهت حفظ حقوق می باشد؛ اما این در صورتی است که صاحب حق از این شهادت بی اطلاع باشد یا آن را فراموش کرده باشد؛ در این شرایط برای شاهد جایز است که برای شهادت دادن اقدام کند هرچند از او درخواست گواهی دادن نشده باشد.
و این توضیح بهترین حالت در جمع بین این حدیث و احادیثی با مضمون مذمت کسی است که قبل از تقاضای شهادت از وی، شهادت می دهد.
مرجع
صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ.
منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان - طبعة دار ابن الجوزي - الطبعة الأولى 1428.
توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي - مكة المكرمة - الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام: تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى.
فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين، المكتبة الإسلامية القاهرة، تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427.
ذخيرة العقبى في شرح المجتبى، المؤلف: محمد بن علي بن آدم بن موسى الإثيوبي الوَلَّوِي، دار المعراج الدولية للنشر و دار آل بروم للنشر والتوزيع الطبعة: الأولى، 1416 هـ - 1996 م.
سبل السلام ، المؤلف محمد بن إسماعيل الصنعاني، دار الحديث، بدون طبعة وبدون تاريخ.
عن أبي هريرة رضي الله عنه أنه سمع رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: «لا تَجُوزُ شَهَادَةُ بَدَوِيّ على صَاحِبِ قَرْيَةٍ».
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیده که فرمودند: «لَا تَجُوزُ شَهَادَةُ بَدَوِيٍّ عَلَى صَاحِبِ قَرْيَةٍ»: «شهادت دادن صحرانشین علیه شهرنشین جایز نیست».
به روایت ابن ماجه - به روایت ابوداووددرجهصحیح است
شرح
حدیث مذکور بیانگر مانعی از موانع پذیرفته شدن شهادت می باشد؛ و آن اینکه صحرانشینانی که در بیابان سکونت دارند، شهادت آنها برای شهرنشینان جایز نیست؛ و دلیل آن وجود این شبهه است که چه باعث شده کسی که دور از شهر بوده و غالبا نمی داند در شهر چه می گذرد و اطلاعات وی بر پایه ی ظن و گمان و شک و تردید است، در مورد شهرنشین شهادت دهد؛ و گفته شده دلیل آن این است که اغلب صحرانشینان اهل تندی و خشونت و جهل هستند و چه بسا در امر شهادت با تساهل برخورد کنند و از دقت لازمی که به وسیله ی آن حقوق مردم حفظ شود برخوردار نباشند. و این دیدگاه مالک و احمد در روایتی می باشد. و جمهور معتقد به پذیرش شهادت صحرانشین هستند. و این حدیث را مصداق کسی می دانند که عدالت وی مشخص نباشد.
مرجع
- سنن أبي داود، سليمان بن الأشعث السِّجِسْتاني، تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد: المكتبة العصرية
- سنن ابن ماجه: ابن ماجه أبو عبد الله محمد بن يزيد القزويني، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء الكتب العربية - فيصل عيسى البابي الحلبي
- منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان، طبعة دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى 1428
- توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام، مكتبة الأسدي، مكة المكرمة، الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م
- تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام:تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى
- فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة- تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427
- سبل السلام /محمد بن إسماعيل الصنعاني، دار الحديث - بدون طبعة وبدون تاريخ
- إرواء الغليل في تخريج أحاديث منار السبيل /محمد ناصر الدين الألباني، إشراف: زهير الشاويش-المكتب الإسلامي – بيروت-الطبعة: الثانية 1405 هـ - 1985م.
عن ابن عباس «أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قَضَى بِيَمِين وشَاهِدٍ».
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم با سوگند خوردن (مدعی) و يک شاهد، قضاوت نمود.
به روایت مسلمدرجهصحیح است
شرح
حدیث مذکور نزد فقها یک اصل می باشد؛ و بیانگر این مهم است که رسول الله صلی الله علیه وسلم بر مبنای سوگند خوردن مدعی و وجود یک شاهد همراه آن، بر صحت آنچه ادعا شده قضاوت نمود. و این در صورتی است که احضار شاهد دوم میسر نباشد. و چنین قضاوتی با این مبنا، فقط در مورد قضایای مالی و مواردی در این معنا می باشد؛ در این قضاوت ابتدا باید شاهد گواهی دهد سپس مدعی سوگند یاد کند. چون در صورتی که مدعی یک شاهد بیاورد، کافی نیست هرچند جانب وی نسبت به مدعی علیه ترجیح دارد؛ زیرا در شریعت سوگند خوردن برای کسی از دو طرف دعوا مشروعیت یافته که جانب وی قوی تر باشد.
دیدگاه جمهور صحابه و تابعین و ائمه ی ثلاثه مالک و شافعی و احمد همین است.
مرجع
صحيح مسلم؛ للإمام مسلم بن الحجاج، حققه ورقمه محمد فؤاد عبد الباقي، دار عالم الكتب-الرياض، الطبعة الأولى، 1417هـ
منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان-طبعة دار ابن الجوزي-الطبعة الأولى 1428
توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي –مكة المكرمة –الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام:تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى
فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة- تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427
البدرُ التمام شرح بلوغ المرام/ الحسين بن محمد بن سعيد ، المعروف بالمَغرِبي - المحقق: علي بن عبد الله الزبن: دار هجر الطبعة: الأولى- 1414 هـ - 1994 م
عون المعبود شرح سنن أبي داود، ومعه حاشية ابن القيم: تهذيب سنن أبي داود وإيضاح علله ومشكلاته / محمد أشرف بن أمير بن علي بن حيدر، ، العظيم آبادي: دار الكتب العلمية -بيروت. الطبعة: الثانية، 1415 هـ
بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com