عن ابن عمر قال: "إذا مَضَتْ أربعة أشهر: يُوقَفُ حتى يُطَلِّقَ، ولا يَقَعُ عليه الطلاق حتى يُطَلِّقَ".
از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که می گوید: چون چهار ماه بگذرد، شوهر خوانده می شود تا همسرش را طلاق دهد و تا طلاق ندهد، طلاق واقع نمی شود.
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
در این حدیث ابن عمر رضی الله عنهما بیان می کند که مدت مباح برای ایلاء چهار ماه است و شریعت به بیش از این اجازه نداده است؛ و در صورتی که مدت ایلاء بیش از این مقدار به طول بینجامد، بر شوهر واجب است که از قول خود بازگردد یا همسرش را طلاق دهد؛ و طلاق یا فسخ نکاح به مجرد تمام شدن چهار ماه رخ نمی دهد؛ بلکه نکاح باقی بوده و طلاق واقع نمی شود تا اینکه شوهر طلاق دهد و لو با اجبار حاکم باشد، چون در این شرایط اکراه و اجبار به حق و عادلانه می باشد.
مرجع
- صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422هـ.
- فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين، المكتبة الإسلامية - الطبعة الأولى 1427 - 2006م.
- توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام، مكتَبة الأسدي، مكّة المكرّمة، الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
- بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية، الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م.
عن سليمان بن يَسَار رحمه الله أنه قال: "أدركت بِضْعَةَ عشر من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم كلهم يُوقِفُ الْمُولِي".
از سلیمان بن یسار رحمه الله روایت است که می گوید: بیش از ده نفر از اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم را درک نمودم که همگی فرد ایلاء کننده را پس از گذشت چهار ماه اختیار می دادند که از قول خود بازگردد یا اینکه همسرش را طلاق دهد.
به روایت دارقطنی - به روایت شافعیدرجهصحیح است
شرح
اثر مذکور از تابعی بزرگوار سلیمان بن یسار رحمه الله بیانگر این مطلب است که گروهی از صحابه رضی الله عنهم فرد ایلاء کننده (کسی که سوگند می خورد چهار ماه یا بیش از آن با همسرش همبستری نداشته باشد) را در مورد گذشت این مدت، فرصت می دادند و به محض پایان یافتن آن، از او می خواستند که یا همسرش را طلاق دهد و با از قول خود بازگردد و با همسرش همبستر شود تا ضرری متوجه همسر وی نگردد. و کفاره ی سوگندی که خورده، پرداخت کند.
اما نزد جمهور، به مجرد پایان یافتن چهار ماه، طلاق واقع نمی شود بلکه برای واقع شدن طلاق باید لفظ آن جاری گردد. و این رفتار با کسی که ایلاء کرده، بر این دلالت دارد که حکم مذکور در بین صحابه رضی الله عنهم مشهور بوده است.
مرجع
-منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان-طبعة دار ابن الجوزي-الطبعة الأولى 1428.
-توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي –مكة المكرمة –الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
-تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام: تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى .
-فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة- تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427.
-سبل السلام /محمد بن إسماعيل الصنعاني، دار الحديث.
-إرواء الغليل في تخريج أحاديث منار السبيل /محمد ناصر الدين الألباني - إشراف: زهير الشاويش-المكتب الإسلامي – بيروت-الطبعة: الثانية 1405 هـ - 1985م.
- سنن الدارقطني/أبو الحسن الدارقطني - حققه وضبط نصه وعلق عليه: شعيب الارنؤوط، حسن عبد المنعم شلبي، عبد اللطيف حرز الله، أحمد برهوم- مؤسسة الرسالة، بيروت – لبنان- الطبعة: الأولى، 1424 هـ - 2004 م.
- المسند- للشافعي: دار الكتب العلمية، بيروت – لبنان-1400ﻫ.
بلوغ المرام من أدلة الأحكام، أحمد بن علي بن حجر العسقلاني -تحقيق وتخريج وتعليق: سمير بن أمين الزهيري-الناشر: دار الفلق – الرياض-الطبعة: السابعة، 1424 هـ.
عن ابن عباس رضي الله عنهما أنه قال: «كان إيلاء أهل الجاهلية السنة والسنتين، ثم وَقَّتَ الله الإيلاء فمن كان إيلاؤُه دون أربعة أشهر فليس بإيلاء».
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که می گوید: ایلاء اهل جاهلیت یکسال و دو سال بود؛ اما الله متعال برای ایلاء وقت تعیین نمود؛ بنابراین هرکس ایلای وی کمتر از چهارماه باشد، ایلاء محسوب نمی شود.
به روایت بیهقی - به روایت طبرانی - به روایت سعید بن منصوردرجهاز شیخ آلبانی دربارهٔ آن حکمی نیافتم
شرح
اثر مذکور از ابن عباس رضی الله عنهما بیانگر این مساله است که اهل جاهلیت - کسانی که قبل از بعثت رسول الله صلی الله علیه وسلم بودند - سوگند یاد می کردند که یکسال و دوسال با همسران خود نزدیکی و همبستری نداشته باشند؛ همچنان که بیش از سه بار آنها را طلاق می دادند؛ هرگاه عده رو به پایان بود به زنان خود رجوع کرده و دوباره آنها را طلاق می دادند.
[ایلاء این است که مردی سوگند یاد کند با همسرش نزدیکی و همبستری نداشته باشد.]
ایلاء به این صورت ضرر و زیان شدیدی را متوجه زنان می کند؛ لذا الله متعال برای شوهران وقت مشخصی به مدت چهار ماه برای ایلاء معین نمود؛ و هرکس به این مدت بیفزاید یا باید همسرش را طلاق دهد یا اینکه به او بازگردد؛ و دوری از همبستری با همسر برای مدت کمتر از چهار ماه ایلاء محسوب نمی شود بلکه شوهر جهت تادیب خانواده اش و اصلاح او چنین رفتار می کند و حکم ایلاء را ندارد.
مرجع
منحة العلام في شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله الفوزان، طبعة دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى، 1428ه.
توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله البسام، مكتبة الأسدي، مكة المكرمة، الطبعة الخامِسَة، 1423هـ - 2003م.
تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، تأليف الشيخ صالح الفوزان، عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى.
فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام، للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية، القاهرة، تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى، 1427ه.
السنن الكبرى للبيهقي- المحقق: محمد عبد القادر عطا، دار الكتب العلمية، بيروت – لبنان، الطبعة الثالثة، 1424هـ - 2003م.
سنن سعيد بن منصور، لأبي عثمان سعيد بن منصور، المحقق: حبيب الرحمن الأعظمي -الدار السلفية – الهند، الطبعة الأولى، 1403هـ - 1982م.
مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، أبو الحسن نور الدين الهيثمي، المحقق: حسام الدين القدسي، مكتبة القدسي، القاهرة، 1414هـ - 1994م.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com