کعب بن مالک انصاری رضی الله عنه یکی از آن سه نفری بود که از شرکت در غزوه ی تبوک کوتاهی کردند، با اینکه نفاق و عذری نداشتند؛ وقتی رسول الله صلی الله علیه وسلم از این غزوه بازگشت، به آنها اعتنا نکرد و ترک شان نمود؛ و به صحابه رضی الله عنهم دستور داد تا با آنها چنین رفتاری داشته باشند. همواره این سه نفر چنین شرایطی را سپری می کردند تا اینکه پذیرفته شدن توبه ی آنها از طریق وحی نازل شد و الله متعال از آنها اعلان رضایت نمود؛ و به این ترتیب رسول الله صلی الله علیه وسلم و صحابه از ایشان اعلان رضایت کردند. بنابراین کعب رضی الله عنه از شدت خوشحالی جهت رضایت الله متعال از او و پذیرفته شدن توبه اش، تصمیم گرفت همه ی اموالش را در راه الله صدقه کند؛ اما رسول الله صلی الله علیه وسلم به او توصیه کرد بخشی از اموالش را برای خود نگه دارد؛ چون الله متعال از نیت صادقانه ی او و توبه ی نیکویش آگاه بوده و گناهش را بخشیده و از او درگذشته است؛ هرچند مالی صدقه ندهد؛ و الله کسی را جز به مقدار توانش مکلف نمی کند؛ به هرحال به دلیل خوشحالی که از رضایت الله متعال داشت، بخشی از مالش را انفاق نمود و ثواب و پاداش آن را برای خود ذخیره نمود و باقی اموالش را نگه داشت تا در مصالح خود و نفقه های واجبی که بر عهده دارد، مصرف کند؛ چه که الله نسبت به بندگانش بسیار مهربان است.
-صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ط1، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، 1422ه. -صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1423هـ. -عمدة الأحكام من كلام خير الأنام صلى الله عليه وسلم لعبد الغني المقدسي، دراسة وتحقيق: محمود الأرناؤوط، مراجعة وتقديم: عبد القادر الأرناؤوط، ط2، دار الثقافة العربية، دمشق ، بيروت، مؤسسة قرطبة، 1408هـ. -تأسيس الأحكام للنجمي، ط2، دار علماء السلف، 1414ه. -تيسير العلام شرح عمدة الأحكام للبسام، حققه وعلق عليه وخرج أحاديثه وصنع فهارسه: محمد صبحي بن حسن حلاق، ط10، مكتبة الصحابة، الأمارات - مكتبة التابعين، القاهرة، 1426هـ. -الإلمام بشرح عمدة الأحكام, إسماعيل الأنصاري, الطبعة الثانية 1392هـ. -الشرح الممتع على زاد المستقنع، محمد بن صالح بن محمد العثيمين، دار ابن الجوزي، الطبعة: الأولى، 1422- 1428هـ.