Al-Fath

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ ٱللَّهِ ۚ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ أَشِدَّآءُ عَلَى ٱلْكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَىٰهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضْوَٰنًا ۖ سِيمَاهُمْ فِى وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ ٱلسُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى ٱلتَّوْرَىٰةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِى ٱلْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْـَٔهُۥ فَـَٔازَرَهُۥ فَٱسْتَغْلَظَ فَٱسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِۦ يُعْجِبُ ٱلزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ ٱلْكُفَّارَ ۗ وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًۢا 29

{29} Mwenyezi Mungu Mtukufu anajulisha kuhusu Mtume Wake Muhammad- rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - na maswahaba zake Wahajiri na Ansari, kwamba wana sifa kamilifu zaidi na hali tukufu zaidi, na kwamba wao “wana nguvu mbele ya makafiri” na walijaribu kufanya hivyo kwa juhudi zao kubwa zaidi, na hawakuona chochote kutoka kwao isipokuwa ugumu na ukali. Basi ndiyo maana maadui zao wakadhalilika, wakavunjika, na Waislamu wakawashinda vikali. ''Na wanahurumiana wao kwa wao.'' Yaani, wanapendana, wanahurumiana, na wanafanyiana kama mwili mmoja. Kila mmoja wao anamtakia mwenzake anachojitakia. Na hivi ndivyo wanavyoamiliana na viumbe. Ama kuamiliana kwao na Muumba, basi utawaona ''wakiinama mno na kusujudu zaidi.'' Yaani, wanasifika kwa sifa ya kuswali kwa wingi ambayo nguzo zake kubwa zaidi ni kurukuu na kusujudu. ''Wakitafuta'' kwa ibada hizo, ''fadhila na radhi za Mwenyezi Mungu'' na kupata ujira wake. ''Alama zao zi katika nyuso zao, kutokana na athari ya kusujudu.'' Yaani, wingi na uzuri wa ibada zao uliathiri katika nyuso zao mpaka zikang'aa. Na pale ndani yao ilipong'aa kwa sababu ya swala, nje yao pia ikang'aa. ''Huu'' uliotajwa ''ndio mfano wao katika Taurati'' na ndizo sifa zao ambazo Mwenyezi Mungu aliwaelezea kwazo humo. Na ama "mfano wao katika Injili" humo wameelezewa kwa sifa zingine, na kwamba katika ukamilifu wao na ushirikiano wao ni “kama mmea uliotoa chipukizi lake, kisha ukalitia nguvu, ukawa mnene, ukasimama sawa juu ya ubuwa wake, ukawafurahisha wakulima" kwa sababu ya ukamilifu wake, ukomavu wake, uzuri wake, na kunyooka kwake. Basi vivyo hivyo ndivyo walivyokuwa maswahaba - radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao - kama mmea katika manufaa yao kwa viumbe na haja ya watu juu yao. Kwa hivyo nguvu ya imani yao na matendo yao ni kama nguvu ya mizizi ya mmea na shina lake, na kwamba kijana mdogo na yule aliyechelewa kusilimu aliwafikia aliyetangulia, akamsaidia katika yale ayafanyayo katika kusimamisha Dini ya Mwenyezi Mungu na kuilingania kama mmea uliotoa chipukizi lake, kisha ukalitia nguvu na ukawa mnene. Ndiyo maana akasema: "ili kuwakasirisha kwa ajili yao makafiri" pindi waonapoona kuwa kwao pamoja na bidii yao kubwa juu ya Dini yao, na wakati wanapogongana nao katika vita vikali mno. "Mwenyezi Mungu amewaahidi wale walioamini na wakatenda mema katika wao msamaha na ujira mkubwa." Kwa hivyo, maswahaba - Mwenyezi Mungu awawie radhi - waliokusanya imani na vitendo vizuri, Mwenyezi Mungu aliwakusanyia maghufira, ambayo katika mambo yanayofungamana nayo ni kukingwa mbali na shari za duniani na Akhera, na malipo makubwa katika dunia na akhera.

Hebu tusimulie kisa cha Al-Hudaybiyya kwa ukamilifu wake, kama alivyosimulia Imam Shams Ad-Din Ibn al-Qayyim katika “Al-Hadyu An-Nabawi (Mwongozo wa Mtume).” Kisa hiki kinasaidia katika kuifahamu Sura hii, na alizungumza kuhusu maana zake na siri zake. Yeye - Mwenyezi Mungu amrehemu - alisema: Sura ya kisa cha Al-Hudaybiyyah: Nafi' ilisema: Kisa hiki kilitokea mwaka wa sita katika mwezi wa Dhul-Qa’dah. Hii ndiyo kauli sahihi, na ndiyo kauli ya Az-Zuhri, Qatada, Musa bin Uqba, Muhammad bin Ishaq na wengineo. Naye Hisham bin Urwa alisema kutoka kwa baba yake: 'Mtume wa Mwenyezi Mungu -rehema na amani zimshukie - alitoka kwenda Al-Hudaybiyya katika mwezi wa Ramadhani, na tukio lenyewe lilikuwa katika mwezi wa Shawwal.' Lakini huu ni mtazamo na dhana isiyokuwa sahihi. Vita vya Al-Fath (Utekaji wa Makka) ndivyo vilikuwa katika mwezi wa Ramadhani. Abu Al-Aswad alisema kutoka kwa Urwa: 'Kilikuwa kisa hiki katika mwezi wa Dhul-Qa’dah kulingana na maoni sahihi.' Na katika Sahih mbili, imesimuliwa kutoka kwa Anas kwamba Nabii - rehema na amani zimshukie - alifanya Umra nne katika maisha yake, na zote hizo zilikuwa katika mwezi wa Dhul-Qa’dah.' na akataja Umra hii ya Al-Hudaybiyya miongoni mwake. Alikuwa pamoja na watu elfu moja mia tano. Hivi ndivyo ilivyo katika Sahih mbili kutoka kwa Jabir (bin Abdillah). Na pia imesimuliwa kutoka kwake katika Sahih hizi kwamba walikuwa elfu moja na mia nne. Na katika Sahih zote mbili imesimuliwa kutoka kwa Abdullah bin Abi Awfa kuwa: 'Tulikuwa elfu moja na mia tatu.' Qatada alisema: 'Nilimwambia Said bin Al-Musayyab: Je, watu walioshuhudia Kiapo cha Utii kwa Ar-Ridhwan walikuwa wangapi?' Akasema: Elfu moja na mia tano.' Alisema: Nikasema: 'Hakika Jabir bin Abdullah kuwa alisema kwamba walikuwa elfu moja na mia nne?' Akasema: 'Mwenyezi Mungu amrehemu. Yeye hakulielewa hilo vyema. Yeye mwenyewe alinisimulia kwamba walikuwa elfu moja na mia tano.' Nikasema: Kauli zote mbili zilisimuliwa kisahihi kutoka kwa Jabir, na ikathibiti kutoka kwake pia kwamba walichinja ngamia sabini mwaka wa Hudaybiyyah, ngamia mmoja kwa niaba ya watu saba.' Akaambiwa: 'Mlikuwa wangapi?' Akasema: 'Elfu moja na mia nne pamoja na wapanda farasi wetu na wenye kwenda kwa miguu.' Na moyo wangu unaelekea zaidi kwenye kauli hii. Na hii ni kauli ya Al-Baraa bin Azib, Maqil bin Yasaar, na Salamah bin Al-Akwa’ katika riwaya sahihi zaidi kati ya hizo mbili, na ni kauli ya Al-Musayyab bin Hazn. Shu'bah alisema kutoka kwa Qatada kutoka kwa Said bin Al-Musayyab kutoka kwa baba yake: Tulikuwa pamoja na Mtume wa Mwenyezi Mungu - rehema na amani ziwe juu yake - chini ya Mti ilhali tuko watu elfu moja na mia nne, na atakayesema: 'Walikuwa mia saba' atakuwa amekosea waziwazi! Na hoja yake ni kwamba walichinja ngamia sabini siku hiyo, na ngamia mmoja alikuwa akichinjwa kwa niaba ya watu saba na kumi! Lakini hili halionyeshi alichosema mzungumzaji huyu. Kwani imethibiti kwamba katika vita hivi, ngamia mmoja walikuwa akichinjwa kwa niaba ya watu saba. Basi kama ngamia sabini hao walikuwa kwa niaba yao wote, basi wangekuwa watu mia nne na tisini. Na akasema mwisho wa hadithi yake hii kwamba walikuwa elfu moja na mia nne. Mlango: Walipokuwa Dhul-Hulaifah, Mtume wa Mwenyezi - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akamvalisha makoja mnyama wake anayempeleka kama zawadi ya Al-Kaba, akawatia alama na akaweka nia (Ihram) ya kufanya 'Umra, kisha akamtuma jesusi wake kutoka kwa kabila la Khuza’a ili amletee habari kuhusu Maquraishi, mpaka alipokuwa karibu na mji wa 'Asfan, jesusi wake huyo akamjia. Akasema: 'Hakika nimemuacha Ka'b bin Luayy hali ya kuwa wamekukusanyia Wahabeshi na makundi mengi ya watu, na wako tayari kupigana nawe vita na kukuzuia kuifikia Nyumba.' Basi Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akashauriana na maswahaba wake [na akasema]: "Je, mnaona kwamba tuelekee kwa dhuria za hawa waliowasaidia ili tuwashambulie? Ikiwa watakaa, basi hawatakaa isipokuwa wakiwa na wasiwasi na huzuni. Na ikiwa wataokoka, basi hilo litakuwa shingo alilolikata Mwenyezi Mungu. Au mnaona kwamba tuelekee kwenye Nyumba, na atakayetuzuia kuifikia, tutapigana naye?" Abu Bakr akasema: 'Mwenyezi Mungu na Mtume wake ndio wanajua zaidi. Hakika hatukuja kufanya Umra tu, wala hatukuja kupigana vita na yeyote. Lakini, mwenye kutuzuilia kuifikia Nyumba, tutampiga vita.' Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – akasema: “Basi nendeni!” Kwa hivyo, wakaenda, mpaka walipokuwa mahali fulani njiani, Nabii -rehema na amani zimshukie - akasema: “Hakika Khalid bin Al-Walid yuko huko Al-Ghumaim pamoja na kikosi cha mbele cha wapanda farasi wa Maquraishi. Kwa hivyo shika mkono wa kulia." Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, Khalid hakuhisi uwepo wao mpaka alipojikuta katikati ya jeshi la Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - kwa hivyo akaanza kukimbia kama akienda kuwaonya Maquraishi. Nabii – rehema na Amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – aliendelea kwenda mpaka akafikia kwenye njia ya milimani ambayo anaweza kuwashukia kutokea hapo, ngamia wake akapiga magoti, kwa hivyo watu wakasema: 'Endelea kwenda! Endelea kwenda!' Lakini yeye akasisitiza kuendelea kupiga magoti. Kwa hivyo, watu wakasema: 'Al-Qaswa’a amekataa kuendelea na mwendo. Al-Qaswa’a amekataa kuendelea na mwendo.' Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – akasema: “Al-Qaswa’a hajakataa kuendelea na mwendo, na wala hiyo si tabia yake. Lakini amezuiliwa na Yule aliyemzuia tembo." Kisha akasema: “Ninaapa kwa Yule ambaye nafsi yangu imo mkononi mwake. Hawataniomba mpango wowote ambao kwa huo wanatukuza matakatifu ya Mwenyezi Mungu isipokuwa nitawapa." Kisha akamtikisa ili asimame, kwa hivyo akanyanyuka juu pamoja naye, kisha akaenda moja kwa moja, mpaka akashukia sehemu ya mwisho zaidi ya Al-Hudaybiyya yenye maji kidogo tu, na wakawa wanasaidia kuyanywa, mpaka hawakukaa muda isipokuwa walikuwa tayari wameshayamaliza yote. Kwa hivyo, wakamlalamikia Mtume wa Mwenyezi Mungu - rehema na Amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - kwamba walikuwa na kiu. Basi akachukua mshale kutoka kwenye podo lake, kisha akawaamuru kuuweka ndani yake. Akasema: "Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu! Yaliendelea kuwabubujikia wakikata kiu mpaka wakaondoka hapo." Maquraishi waliingiwa na hofu kubwa kwa sababu ya kumuona amewafikia, basi Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akapenda kwamba awatumie mwanamume kutoka kwa maswahaba zake, kwa hivyo akamwita 'Umar bin Al-Khattab ili amtume huko. Akasema: 'Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Sina mtu yeyote kutoka kwa Banu Ka'b huko Makka ambaye atanighadhibikia ikiwa nitadhuriwa. Basi mtume 'Uthman bin Affan. Kwani watu wa ukoo wake wako huko, naye atafikisha vizuri sana hayo unayoyataka." Kwa hivyo, Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani zimshukie – akamwita Uthman bin Affan, na akamtuma kwa Maquraishi. Akasema: “Waambie kwamba sisi hatukuja kwa ajili ya kupigana. [Lakini] tumekuja kwa ajili ya Umra, na waite kwenye Uislamu.’” Alimuamuru pia kwamba awaendee wanaume Waumini na wanaume Waumini huko Makka, na aingie waliko na awape bishara ya ushindi wa Waislamu juu ya Makka, na awaambie kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu ataidhihirisha Dini yake huko Makka ili imani isifiche humo. Basi Uthman akaondoka na akawapita Maquraishi huko Baldah, wakasema: Unakwenda wapi? Akasema: Mtume wa Mwenyezi Mungu – Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – amenituma nikulinganieni kwa Mwenyezi Mungu na kwenye Uislamu, na niwaambie kwamba hatukuja kupigana vita bali tumekuja kufanya Umra. Wakasema: Tumesikia unayoyasema. Basi nenda utimize haja yako. Basi Aban bin Said bin Al-Aas akasimama karibu naye, akamkaribisha, na akamtandikia farasi wake. Kisha akambeba Uthman juu ya farasi wake na akampa ulinzi mpaka alipofika naye Makka. Waislamu wakasema kabla ya Uthman kurudi: Uthman alifika kwenye Nyumba kabla yetu na akaizunguka. Mtume wa Mwenyezi Mungu - Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: “Sidhani kwamba aliizunguka Al-Kaaba na sisi tumezingirwa.” Wakasema: Ni nini kitakachomzuia, ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, na hali ameifikia? Akasema: “Ni imani yangu kwamba hataizunguka Al-Kaaba mpaka tuizunguke pamoja naye.” Basi Waislamu wakachanganyikana na washirikina katika suala la suluhu ya amani, na mwanamume mmoja wa kundi moja katika makundi hayo akampiga mshale mwanamume mmoja kutoka katika kundi hilo jingine, kwa hivyo vita vikatokea, wakarushiana mishale na mawe, na makundi yote mawili yakapiga kelele, na kila moja ya makundi hayo yakapiga kelele, na kila kundi katika makundi hayo mawili likachukua watu wa kutoka katika kikundi kile kingine kama mateka, na Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akafikiwa na habari kwamba Uthman ameuawa. Kwa hivyo akaitisha kwamba kiapo cha utii kifanywe kwa ajili yake. Basi Waislamu wakainuka haraka haraka wakamwendea Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – hali ya kuwa yuko chini ya Mti, kwa hivyo wakampa kiapo cha utii kwamba hawatakimbia vita. Basi Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani ziwe juu yake – akashika mkono wake mwenyewe na akasema: “Huu ni kwa niaba ya Uthman.” Ahadi hiyo ya utii ilipokamilika, Uthman akarudi, na Waislamu wakamwambia: 'Je, umepata raha ewe Abu Abdullah kuizunguka Al-Kaaba?' Akasema: 'Ni ovu mno mlilonidhania. Ninaapa kwa yule ambaye nafsi yangu imo mkononi mwake, lau ningelikaa huko kwa muda wa mwaka mmoja ilhali Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – bado yuko Al-Hudaybiyyah, nisingeliizunguka mpaka Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake aizunguke kwanza. Hakika Maquraishi waliniita kuzunguka Al-Kaaba, lakini nikakataa.' Waislamu wakasema: 'Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – alikuwa ndiye mwenye kujua zaidi kati yetu kuhusu Mwenyezi Mungu na mwenye dhana nzuri zaidi kutuliko sisi sote.' Naye Umar alikuwa ameushika mkono wa Mtume wa Mwenyezi Mungu -Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie- ili ampe kiapo cha utii chini ya Mti, basi Waislamu wote wakampa kiapo cha utii isipokuwa Al-Jadd bin Qays, naye Maqil bin Yasaar alikuwa ameshikilia tawi lake ameliinua juu liwe mbali na Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani ziwe juu yake. Na alikuwa wa kwanza kumpa kiapo cha utii ni Abu Sinaan Al-Asadi, naye Salama bin Al-Akwa akampa kiapo cha utii mara tatu: kabla ya watu wote, na katikati yao, na wa mwisho wao. Huku wakiwa hivyo, tazama, akawajia Budail bin Warqa' Al-Khuza'i na kundi la watu kutoka kwa kabila la Khuza'a, nao walikuwa miongoni mwa watu wa Tihamah, waliokuwa wakimpa ushauri mzuri Mtume wa Mwenyezi Mungu-– rehema na amani ziwe juu yake. Akasema: 'Hakika nilimuacha Ka'b bin Luay na Aamir bin Luay huku wameshukia kwenye maji ya Al-Hudaybiyya pamoja na ngamia wa kike waliyozaa hivi karibuni na ambao wanawatunza watoto wao nao bila ya shaka wameazimia kupigana vita dhidi yako na kukuzuia kuifikia na Nyumba.' Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akasema: “Hakika, sisi hatukuja kwa ajili ya kupigana na mtu yeyote, bali tulikuja kufanya Umra, na hakika Maquraishi walishachoshwa na vita na kuwadhuru sana. Wakitaka nitawarefushia muda wa amani na wasizuilie baina yangu na watu. Na wakipenda kuingia katika yale waliyoyaingia watu, basi na waifanye, vinginevyo, wameshapumzika. Na wakikataa ila kupigana vita, basi ninaapa kwa yule ambaye nafsi yangu imo mkononi mwake, nitapigana nao kwa jambo langu hili mpaka nifikie matokeo mwenyewe au hadi Mungu atimize mapenzi yake." Budail akasema: 'Nitawafikishia ulichokisema.' Basi akaenda mpaka akafika kwa Maquraishi, na akasema: 'Hakika nimewajia kutoka kwa mwanamume huyu, na nilimsikia akisema kitu. Basi, mkipenda, nitawaambia alichosema.' Watu wao wapumbavu miongoni mwao wakasema: 'Hatuhitaji utuambie lolote juu yake.' Na wakasema wenye maono mazuri miongoni mwao: 'Leta ulichomsikia akisema!' Akasema: 'Nimemsikia akisema hivi na hivi.' [Kisha akawaambia aliyoyasema Nabii - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie], kwa hivyo Urwa bin Masud Ath-Thaqafi akasema: 'Hakika mtu huyu amewapa mpango wenye uwongofu. Kwa hivyo ukubalini kama mpango wa uwongofu kwenu, mniache nimwendee.' Wakasema: 'Mwendee!' Basi akamjia na akawa anazungumza naye, na Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – akasema kauli kama ile aliyomwambia Buadail. Basi Urwa akamwambia: 'Ewe Muhammad! Unaonaje ikiwa utaangamiza watu wako? Je, umewahi kumsikia Mwarabu yeyote aliyewahi kuangamiza familia yake kabla yako? Na ikiwa ni lingine hilo (la kupigana vita), basi ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, ninaona nyuso na ninaona matapeli miongoni mwa watu ambao wana uwezekano mkubwa mno wa kukukimbia na kukuacha peke yako.' Abu Bakr akamwambia: 'Nyonya sehemu za siri za al-Lat! Je, tumkimbie na kumuacha peke yake?' Akasema: 'Ni nani huyo?' Wakasema: 'Abu Bakr.' Akasema: 'Ninaapa kwa yule ambaye nafsi yangu imo mkononi mwake, lau haungekuwa ule wema wako ulionifanyia na bado sijakulipa, basi ningekujibu.' Kwa hivyo, akaendelea kuzungumza na Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – na kila alipozungumza naye, anashika ndevu zake, naye Al-Mughirah bin Shu'ba alikuwa amesimama karibu na kichwa cha Nabii - Rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - huku amekamata upanga na amevalia helmeti. Basi kila Urwa alipogusa ndevu za Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, – anaupiga mkono wake kwa sehemu ya chini mno ya mpini wa upanga wake na anasema: 'Weka mkono wako mbali na ndevu za Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake!' Kwa hivyo, Urwa akainua juu kichwa chake na akasema: 'Ni nani huyu?' Akasema: 'Al-Mughira bin Shu’bah.' Akasema: 'Ewe msaliti mkubwa! Je, sifanyi juhudi kukabiliana na usaliti wako?" Hilo ni kwamba, Al-Mughirah alikuwa ameandamana na watu fulani na akawaua kisha akachukua mali zao kisha akaja na akasilimu, basi Nabii – Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – akasema: "Ama Uislamu, huo mimi ninaukubali. Na ama mali (alizozichukua), mimi sina uhusiano wowote nazo." Kisha Urwa akaanza kuwatazama maswahaba wa Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – kwa macho yake makali, na ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, Nabii – Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie – hakutoa makohozi yoyote isipokuwa yalianguka kwenye kiganja cha mwanamume miongoni mwao, kisha anajipaka kwayo kwenye ngozi yake na usoni mwake. Na alipowaamuru kitu, waliharakisha kuitekeleza amri yake hiyo. Na akitawadha, wanakuwa karibu kupigania maji yake ya wudhuu. Na akizungumza, wanashusha chini sauti zao mbele yake, na wala hawamtazami moja kwa moja usoni; kwa sababu ya kumheshimu. Kwa hivyo, Urwa akarudi kwa wenzake na akasema: 'Enyi watu wangu! Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, niliwatembelea wafalme: Kisra, Kaisari na An-Najashi, lakini ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, sijawahi kuona mfalme anayeheshimiwa na watu wake kama vile masahaba wa Muhammad wanavyomheshimu Muhammad. Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, hatoi kohozi ila linaanguka kwenye kiganja cha mwanamume mmoja miongoni mwao na analipaka usoni mwake na kwenye ngozi yake. Na akiwaamrisha jambo, wanaharakisha kuitekeleza amri yake hiyo. Na akitawadha, wanakuwa karibu kupigania maji yake ya wudhuu. Na akizungumza, wanashusha chini sauti zao mbele yake, na wala hawamtazami moja kwa moja usoni; kwa sababu ya kumheshimu, naye kwa hakika ameweka mbele yenu mpango wenye uwongofu, kwa hivyo ukubalini. Basi mwanamume mmoja kutoka kabila la Banu Kinana akasema: 'Niacheni nimwendee!' Wakasema: 'Mwendee!' Alipomkaribia Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – na maswahaba wake, Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – akasema: "Huyu ni fulani, na anatoka kwa watu wanaoheshimu wanyama wa dhabihu, basi mleteeni wanyama hao." Kwa hivyo, wakawaleta wanyama hao wa dhabihu mbele yao, kisha watu katika kundi la Mtume – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – wakakutana naye ilhali wanafanya Talbiya ya Umra, (yaani Labbaika Allahumma labbaika (tumekuitikia ewe Mwenyezi Mungu tumekuitikia). Na alipoona hivyo, akasema: 'Subhanallah (Mwenyezi Mungu ametakasika)! Hawa hawafai kuzuiliwa kuingia katika Nyumba Takatifu.' Basi akarudi kwa wenzake na akasema: 'Nimeona wanyama wa dhabihu wamevishwa makoja na wametiwa alama, na sioni kuwa wazuiliwe kuingia katika Nyumba Takatifu.' Basi Mikraz bin Hafs akainuka, [na] akasema: 'Hebu nimwendee!' Wakasema: 'Mwendee!' Basi alipowakaribia, Nabii - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: "Huyu ni Mikraz bin Hafs, naye ni mtu mwovu." Basi akaanza kuongea na Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – na alipokuwa bado anazungumza naye, akaja Suhail bin Amr, Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie -akasema: “Jambo lenu limewawiya jepesi." Akasema: 'Leteni niandike andiko baina yetu na wewe.' Basi akamwita mwandishi na akasema: “Andika: Kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa kurehemu." Suhail akasema: 'Ama Mwingi wa Rehema, ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, huyo hatumjui ni nini? Lakini andika: Kwa jina lako, ewe Mwenyezi Mungu' kama ulivyokuwa ukiandika. Waislamu wakasema: 'Tunaapa kwa Mwenyezi Mungu. Hatuliandiki isipokuwa kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa kurehemu.' Nabii -rehema na amani zimshukie - akasema: “Andika kwa jina lako ewe Mwenyezi Mungu.' Kisha akasema: “Andika: Hivi ndivyo alivyokubaliana Muhammad, Mtume wa Mwenyezi Mungu." Suhail akasema: Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, lau tungelijua kuwa wewe ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, tusingelikuzuia kuingia katika Nyumba takatifu wala hata hatungepigana vita nawe. Lakini andika: Muhammad bin Abdullah.' Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: "Mimi ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, hata mkinikadhibisha. Andika: Muhammad bin Abdullah." Mtume -rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: "Kwa sharti kwamba mtuache tuingie katika Nyumba na tuizunguke." Suhail akasema: 'Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu. Waarabu hawatakujazungumza kwamba tulichukuliwa chini ya shinikizo. Lakini hilo ni katika mwaka ujao.' Kwa hivyo akaandika. Suhail akasema: Kwa sharti kwamba mtu yeyote miongoni mwetu asiwajie, hata kama atakuwa katika dini yenu, isipokuwa utamrudisha kwetu.' Waislamu wakasema: 'Ametakasika Mwenyezi Mungu! Vipi atarudishwa kwa washirikina ilhali ametujia akiwa Muislamu?' Basi walipokuwa katika hali hiyo, akaja Abu Jandal bin Suhail [bin Amr] huku anajikokota katika minyororo yake, na alikuwa ametokea upande wa chini wa Makka, mpaka alipojitupa katikati ya Waislamu, kwa hivyo Suhail akasema: 'Huyu ndiye wa kwanza ninayeandikana chini nawe ewe Muhammad kwamba umrudishe kwangu.' Basi Nabii – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – akasema: “Bado hatujamaliza kuandika makubaliano.” Akasema: 'Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, basi sitafanya suluhu nawe kwa chochote.' Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: "Basi niruhusu huyu tu." Akasema: 'Siwezi kukuhuru huyu.' Akasema: “Ndiyo, fanya hivyo.” Akasema: 'Siwezi kufanya.' Mikraz akasema: '[Ndiyo], tumemkubalia huyu.' Abu Jandal akasema: 'Enyi kundi la Waislamu! Nitarudishwaje kwa washirikina ilhali nimekujieni nikiwa Muislamu? Hamuoni nilichokipata?' Na alikuwa ameteswa sana kwa sababu ya Mwenyezi Mungu. Umar bin Al-Khattab akasema: 'Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu; Sikuwahi kuwa na shaka tangu niliposilimu isipokuwa siku hiyo. Basi nikamjia Nabii - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - na nikasema: 'Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Je, si kweli wewe ni Nabii wa Mungu?' Akasema: “Ndiyo.” Nikasema: 'Je, si kweli sisi tuko katika haki na adui zetu wako katika batili?' Akasema: “Ndiyo.” Nikasema: 'Kwa nini tuipe dini yetu thamani duni. Kama ni hivi tutarejea na hali Mwenyezi Mungu hajahukumu baina yetu na maadui zetu?' Akasema: “Hakika mimi ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, naye ataninusuru, wala simuasi.” Nikasema: 'Je, hukuwa ukituambia kwamba tutakuja katika Nyumba takatifu na tuizunguke?' Akasema: "Ndiyo, lakini nikakuambia kwamba utaijia mwaka huu?" Nikasema: 'Hapana.' Akasema: "Basi hakika utaijia na utaizunguka." Akasema: 'Basi nikamjia Abu Bakr, na nikamwambia kama nilivyomwambia Mtume wa Mwenyezi Mungu – Rehema na Amani zimshukie – naye Abu Bakr akamjibu kama vile Mtume wa Mwenyezi Mungu - rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - alivyomjibu kwa namna ile ile,' na akaongeza: 'Basi mshike vyema mshono wake mpaka ufe. Kwani ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, hakika yeye yuko kwenye haki.' Umar akasema: 'Kwa hivyo nikafanya matendo kwa ajili ya hilo.' Alipomaliza suala la kuandika mkataba huo, Mtume wa Mwenyezi Mungu -Rehema na Amani za Mwenyezi Mungu zimshukie - akasema: “Simameni na mchinje wanyama wa dhabihu, kisha mtoke katika nia ya Umra.” Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu, hakuna mtu aliyesimama miongoni mwao mpaka akayasema mara tatu. Basi pindi hakusimama hata mmoja wao, akainuka mwenyewe na kwenda kwa Ummu Salama na akamwambia aliyopata kutoka kwa watu. [Ummu Salama] akasema: Je, ungependa hilo, ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu? Toka nje, kisha usiseme neno na yeyote katika [wao] mpaka uchinje mnyama wako wa dhabihu na umwite kinyozi wako naye akunyoe.' Kwa hivyo akainuka na akatoka nje, na wala hakuzungumza na yeyote miongoni mwao mpaka alipofanya hivyo: alimchinja mnyama wake wa dhabihu na akamwita kinyozi wake naye akamnyoa. Basi watu walipoona hivyo, wakanyanyuka, wakachinja wanyama wao wa dhabihu, kisha wakanyoana wao kwa wao mpaka baadhi yao wakawa karibu mno kuuana kwa sababu ya huzuni. Kisha wakaja wanawake Waumini, na Mwenyezi Mungu Mtukufu akateremsha: ''Enyi mlioamini! Wakikujilieni wanawake Waumini waliohama, basi wafanyieni mtihani...'' mpaka ikafika ''wanawake makafiri katika kifungo cha ndoa zenu'' basi Umar akawataliki siku hiyo wanawake wawili waliokuwa wake katika ushirikina, kwa hivyo Muawiya akamuoa mmoja wao na mwingine akaolewa na Safwan bin Umayya. Kisha akarejea Madina. Na katika marejeo yake, Mwenyezi Mungu akamteremshia: ''Hakika tumekufungulia Ushindi wa dhahiri. Ili Mwenyezi Mungu akusamehe makosa yako yaliyotangulia na yajayo, na akutimizie neema zake, na akuongoe katika njia iliyonyooka. Na Mwenyezi Mungu akunusuru nusura yenye nguvu...'' hadi mwisho wake, kwa hivyo, Umar akasema: 'Je, ni ushindi ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu?' Akasema: “Ndiyo.” Maswahaba wakasema: "Hongera sana ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu. Nasi tuna nini?" Basi Mwenyezi Mungu Mtukufu akateremsha: "Yeye ndiye aliyeteremsha utulivu katika nyoyo za Waumini..." hadi mwisho wa Aya. Mwisho wa kisa.

Huu ndio mwisho wa tafsiri ya Surat Al-Fath, na sifa njema zote [na neema] ni za Mwenyezi Mungu. Na rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu ya Mtume wetu Muhammad na familia yake na maswahaba zake. Niliyatoa haya kutoka katika maandishi ya mfasiri, Mwenyezi Mungu amrehemu na amsamehe, na tamati ya kuiandika ilikuwa tarehe 13 Dhul-Hijja mwaka 1345, na rehema na amani ziwe juu ya Mtume wetu Muhammad, ahali zake, na maswahaba zake mpaka Siku ya Malipo. Ewe Mwenyezi Mungu tukubalie. Kimeandikwa kwa kalamu ya masikini kwa Mola wake Mlezi, Sulaiman bin Hamad Al-Abdullah Al-Bassam, Mwenyezi Mungu amghufirie yeye na wazazi wake na Waislamu wote. Ewe Mwenyezi Mungu tukubalie. Na rehema na amani za Mwenyezi Mungu zimfikie Muhammad na ahali zake na maswahaba zake wote mpaka siku ya Malipo. Na sifa njema zote ni za Mwenyezi Mungu ambaye kwa neema yake yanatimia mambo mema.