Saad

وَٱذْكُرْ عَبْدَنَآ أَيُّوبَ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّى مَسَّنِىَ ٱلشَّيْطَـٰنُ بِنُصْبٍ وَعَذَابٍ 41

Masuala mbalimbali Katika yale ambayo yametubainikia miongoni mwa faida na hekima katika kisa cha Daudi na Suleiman, amani iwe juu yao, ni kama ifuatavyo: Miongoni mwake ni kwamba, Mwenyezi Mungu Mtukufu anamhadithia Nabii wake Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, habari za wale waliokuwa kabla yake ili kuutia nguvu moyo wake na kuituliza nafsi yake. Na anamtajia katika ibada zao na ukubwa wa subira yao na kutubia kwao; jambo litakalomfanya kuwa na hamu ya kushindana nao na kujikurubisha kwa Mwenyezi Mungu ambaye walijikurubisha kwake, na kuwa na subira juu ya maudhi ya kaumu yake. Ndipo Mwenyezi Mungu alipotaja mahali hapa yale aliyotaja kuhusu jinsi kaumu yake walivyomuudhi, na wakasema kumhusu yeye na yale aliyokuja nayo, akamuamrisha kuwa na subira, na kwamba amkumbuke mja wake Daudi ili ajiliwaze naye. Na miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu anasifu na anapenda mtu kuwa na nguvu ya moyo na mwili katika kumtii. Kwani kutokana na hayo zinapatikana athari za utiifu, uzuri wake na wingi wake kiasi ambacho hakipatikani katika kuwa dhaifu. Na kwamba mja anapaswa kutafuta visababu vya kuwa na nguvu na wala asitegemee uvivu ambao unaweza kuidhoofisha nguvu yake na nafsi yake. Na miongoni mwake ni kwamba kurejea kwa Mwenyezi Mungu katika mambo yote, ni moja ya sifa za Mitume wa Mungu na sifa za viumbe wake maalumu, kama vile Mwenyezi Mungu alivyomsifu Daudi na Suleiman kwa hili. Basi na wawaige wale wanaoiga, na waongoke kwa uwongofu wao wale wanaofuata njia yao. Kwani "hao ndio ambao Mwenyezi Mungu amewaongoa, basi fuata uwongofu wao." Na miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu alimtukuza Nabii wake Daudi, amani ziwe juu yake, kwamba alikuwa na sauti nzuri na kubwa. Ambayo kwa sababu yake Mwenyezi Mungu aliifanya milima isiyosikia, na ndege mabubu wasiozungumza kumuitikia anapoirudia sauti yake kwa kumtukuza Mwenyezi Mungu, na wakawa wanamtukuza Mwenyezi Mungu pamoja naye jioni na asubuhi. Na miongoni mwake ni kwamba, miongoni mwa neema kubwa za Mwenyezi Mungu juu ya mja wake ni kumpa elimu yenye manufaa na kujua jinsi ya kuhukumu vyema na baina ya watu. Kama vile Mwenyezi Mungu alivyompa hayo mja wake Daudi, amani iwe juu yake. Na miongoni mwake ni utunzaji wa Mwenyezi Mungu kwa Mitume wake na watu wake walio safi, wanapofanya makosa kwa kuwapa majaribio na mitihani kwa kitu ambacho kitawaondolea kosa lao hilo, kisha wanarudi kwenye hali kamilifu zaidi kuliko hali yao ya kwanza. Kama ilivyomtokea Daudi na Suleiman, amani iwe juu yao. Na miongoni mwake ni kwamba Mitume, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, wamehifadhiwa kutokana na kukosea katika yale wanayoyafikisha kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Kwa sababu madhumuni ya ujumbe hayawezi kufikiwa bila hilo, lakini kwa mujibu wa maumbile yao ya kibinadamu wanaweza kufanya baadhi ya maasia, lakini Mwenyezi Mungu baadaye anawaweka mbali na hilo kwa upole wake. Na miongoni mwake ni kwamba Daudi, amani ziwe juu yake, katika hali zake nyingi alikuwa akikaa mahali pake pa kuswalia kwa ajili ya kumtumikia Mola wake Mlezi. Na ndiyo maana mahasimu wale wawili wakaipindukia mihrab yake na kuiangia humo. Kwa sababu alikuwa anapokuwa peke yake katika mihrab yake, haingii humo mtu yeyote. Kwa hivyo hakuwapa watu muda wake wote, licha ya hukumu nyingi zilizokuwa zikimjia. Bali alitenga muda wa kuwa peke yake na Mola wake Mlezi, ili jicho lake lifurahie kwa kumuabudu Yeye na kumsaidia kumkusudia Yeye tu katika mambo yake yote. Miongoni mwake ni kwamba mtu anapaswa kuwa na adabu anapoingia kwa watawala na wengineo. Kwa sababu mahasimu wale wawili walipoingia kwa Daudi katika hali isiyo ya kawaida na si kwa kupitia mlango wa kawaida; akawahofu sana kwa sababu yao, na akaona kwamba hilo halifai katika hali hiyo. Miongoni mwake ni kwamba hakimu hafai kuzuiliwa kuhukumu kwa haki, kwa sababu ya tabia mbaya za mahasimu na kufanya kwao yasiyofaa. Miongoni mwake ni ukailifu wa ustahamilivu wa Daudi, amani iwe juu yake. Kwani hakuwakasirikia walipomjia bila ruhusa, ilhali yeye ndiye mfalme, wala hakuwakemea wala kuwakaripia. Miongoni mwake ni kwamba aliyedhulumiwa anaruhusiwa kumwambia aliyemdhulumu: 'Umenidhulumu' au 'Ewe dhalimu!' Na kitu kama hicho au 'ewe uliyenivukia mipaka!' Hii ni kwa sababu walisema: "Sisi ni wagombanao wawili, mmoja wetu amemdhulumu mwenziwe." Miongoni mwake ni kwamba mtu akiwaidhiwa au akinasihiwa hata kama ana cheo kikubwa na elimu nyingi, hafai kukasirika au kuchukia, bali aharakishe kuikubali na kumshukuru. Kwa maana mahasimu wale wawili walimshauri Daudi, naye hakuchukizwa wala kukasirika. Na hilo halikumzuia kutenda haki, bali alihukumu kwa haki safi. Miongoni mwake ni kuchanganyika baina ya jamaa wa karibu na marafiki. Na wingi wa mafungamano yao ya kidunia na ya kimali husababisha uadui baina yao, na baadhi yao kuvukiana mipaka. Na kwamba jambo hilo haliepukiki isipokuwa kwa kumcha Mwenyezi Mungu na kuwa na subira juu ya mambo kwa kuwa na imani na kutenda matendo mema. Na hayo ndiyo matendo ambayo watu huyafanya kwa uchache zaidi. Miongoni mwake ni kuomba msamaha na ́kufanya ibaada, hasa swala. Ni katika mambo yanayofuta madhambi, kwa sababu Mwenyezi Mungu alimsamehe Daudi dhambi yake baada ya Daudi kumuomba msamaha na kusujudu. Miongoni mwake ni Mwenyezi Mungu kumtukuza mja wake Daudi na Suleiman kwa kuwaweka karibu naye na kuwalipa kwa uzuri, kwamba isidhaniwe kuwa kile walichofanya kiliwapunguzia hadhi yao mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu. Hili ni kutokana na upole wake kamili kwa waja wake wanaomuelekea Yeye tu. Na kwamba anapowasamehe na kuwaondolea madhambi yao, pia zinaondoka athari zake zote zinazotokana nayo, hata yale yanayoingia katika nyoyo za viumbe. Kwa maana wanaposikia baadhi ya dhambi zao, inaingia kwenye nyoyo zao kwamba walishuka kutoka katika daraja lao la kwanza. Kwa hivyo Mwenyezi Mungu Mtukufu akaondoa athari hizi. Na hilo si jambo kubwa kwa Mkarimu wa wote, Mwingi wa kusamehe. Miongoni mwake ni kwamba kuhukumu baina ya watu ni daraja ya kidini waliyoichukua Mitume wa Mwenyezi Mungu na viumbe wake maalumu. Na kwamba kazi ya mtu anayesimamia hilo ni kuhukumu kwa haki na kujiepusha na matamanio. Kuhukumu kwa haki kunahitaji mtu kuwa na elimu ya mambo ya kisheria na kujua vyema namna lilivyo suala hilo analotaka kulitolea hukumu, na namna ya kuliingiza katika hukumu za kisheria. Kwa yule asiyejua lolote kati ya mambo mawili haya hafai kuhukumu wala haruhusiwi kukaribia kazi ya kutoa hukumu. Miongoni mwake ni kwamba hakimu anapaswa kujihadhari na matamanio yake na ayaweke maanani, kwani hakuna nafsi isiyokuwa na matamanio. Anapaswa kupambana na nafsi yake kwa kuifanya haki kuwa ndiyo makusudio yake. Na kwamba ajiondolee wakati wa kuhukumu kila upendo au chuki kwa yeyote miongoni mwa mahasimu walio mbele yake. Miongoni mwake ni kwamba Suleiman, amani iwe juu yake, alikuwa ni miongoni mwa fadhila alizopewa Daudi na mojawapo ya neema za Mwenyezi Mungu juu yake, ambapo alimtunukia mwana huyu. Na kwamba katika neema kubwa zaidi za Mwenyezi Mungu juu ya mja wake ni kumpa mtoto mwema. Ikiwa atakuwa mwenye elimu, hali hiyo itakuwa ni nuru juu ya nuru. Miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu alimsifu na kumtaja Suleiman kwa uzuri katika kauli yake: "Alikuwa mja mwema kabisa. Na hakika alikuwa mwingi wa kutubia." Miongoni mwake ni kwamba heri nyingi na wema kutoka kwa Mwenyezi Mungu, huwa kwa kuwaneemeshea matendo mema na maadili mema, kisha kuwasifu kwa hayo. Kwani Yeye ndiye Mwingi wa fadhila, Mpaji. Miongoni mwake ni Suleimani kuutanguliza upendo wa Mwenyezi Mungu mbele ya upendo wa kila kitu. Miongoni mwake ni kwamba kila kitu kinachomshughulisha mja akamsahau Mwenyezi Mungu, basi hicho ni kibaya na ni cha kulaumiwa. Basi mja anapaswa kuachana nacho na aelekee kwa kilicho na manufaa zaidi kwake. Miongoni mwake ni kanuni hii mashuhuri: 'Yeyote anayeacha kitu kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, Mwenyezi Mungu atamlipa jambo jema zaidi ya hicho.' Suleiman, amani iwe juu yake, aliwachinja farasi wale waendao shoti, wasimamao kidete, wapendezao nafsi, kwa sababu ya kuutanguliza upendo wa Mwenyezi Mungu. Kwa hivyo Mwenyezi Mungu akamlipa kitu bora zaidi kuliko hao; kwa kumtiishia upepo mwanana, laini. Ukawa unakwenda kwa amri yake popote anapotaka na anapokusudia. Safari yake ya asubuhi ni mwendo wa mwezi mmoja, na safari yake ya jioni ni mwendo wa mwezi mmoja. Na akamtiishia mashetani waliokuwa na uwezo wa kufanya yale ambayo wanadamu hawawezi. Miongoni mwake ni kwamba hakuna mwengine atakayetiishiwa mashetani baada ya Suleiman, amani iwe juu yake. Miongoni mwake ni kwamba Suleimani, amani iwe juu yake, alikuwa Nabii na mfalme aliyekuwa akifanya anachotaka. Lakini hakuwa akitaka isipokuwa uadilifu, tofauti na Nabii mja. Huyo utashi wake huwa chini ya amri ya Mwenyezi Mungu; hafanyi kitu wala haachi isipokuwa kwa amri. Kama hali ya Nabii wetu, Muhammad, rehema na amani ziwe juu yake. Hii ndiyo hali kamili zaidi.

{41} Yaani, "na mkumbuke" katika Kitabu hiki chenye Ukumbusho "mja wetu Ayubu" kwa ukumbusho bora kabisa, na msifu kwa sifa njema kabisa; yalipomfika madhara, lakini akayavumilia madhara hayo, na wala hakumlalamikia asiyekuwa Mola wake Mlezi, na wala hakukimbilia isipokuwa kwake tu. "Alipomwita Mola wake Mlezi" akimwomba na kumlalamikia Yeye tu, akasema: "Kwa hakika Shetani amenifikishia udhia na adhabu." Na alikuwa amepewa ugonjwa kwenye mwili wake ambapo ulikuwa ukivimba vidonda na kupasuka. Na jambo hilo likawa gumu zaidi kwake, na pia familia yake na mali yake vikaangamia.