Luqman

أَلَمْ تَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُۥ ظَـٰهِرَةً وَبَاطِنَةً ۗ وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَـٰدِلُ فِى ٱللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَـٰبٍ مُّنِيرٍ 20 وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱتَّبِعُوا۟ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُوا۟ بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ ءَابَآءَنَآ ۚ أَوَلَوْ كَانَ ٱلشَّيْطَـٰنُ يَدْعُوهُمْ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ 21

Hizi amri ambazo Luqman alimuusia mwanawe zinajumuisha mama ya hekima, na zinahitaji utekelezaji wa yale ambayo hayajatajwa. Na kila amri inaambatanishwa na kitu kinachohitaji ifanywe ikiwa ni amri na kuiacha ikiwa ni katazo. Na hili linaashiria yale tuliyoyataja katika tafsiri ya hekima: kuwa ni kujua hukumu mbalimbali, hekima zake, na kunasibiana kwake. Basi akamuamrisha msingi wa dini, ambayo ni kumpwekesha Mwenyezi Mungu, na akamkataza ushirikina, na akamuelezea sababu ya kuiacha. Na akamuamrisha kuwafanyia wema wazazi wake, na akamueleza sababu inayolazimu kuwaheshimu, na akamuamrisha kumshukuru yeye na wao kisha akabainisha kwamba inapasa kuwaheshimu na kutii amri zao maadamu hawakuamrisha uasi. Lakini pamoja na hayo, asiwafanyie kiburi, bali awafanyie wema, ingawa hafai kuwatii ikiwa watapambana naye ili amshirikishe Mwenyezi Mungu. Na alimuamuru kumchunga Mwenyezi Mungu na kuogopa kumjia, na kwamba haachi jambo dogo wala kubwa la heri au ovu isipokuwa atalileta, na akamkataza kufanya kiburi. Na alimuamuru kuwa mnyenyekevu na akamkataza kujivuna, kuwa muovu na kijifahiri. Na alimuamuru kuwa na utulivu katika harakati na sauti, na akamkataza kufanya kinyume cha hayo. Na akamuamrisha kuamrisha mema na akamkataza maovu, na kusimamisha Swala, na kuwa na subira ambayo kwayo kila jambo hurahisishwa, kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na tafuteni msaada kwa kusubiri na kwa kusali." Ni kweli kwamba aliyependekeza maamrisho haya ni lazima apambanuliwe kwa hekima yake na mashuhuri kwa hayo, na kwa ajili hiyo ni neema ya Mwenyezi Mungu,kwake na kwa waja wake wote, kwamba aliwasimulia hekima yake ili iwe mfano mzuri kwao.

{20 - 21} Mwenyezi Mungu anawashukuru waja wake kwa neema zake, na anawaita washukuru kwa ajili yao, kuwaona, na wasiwe wenye kughafilika nao, basi akasema: "Je, hukuwaona?" Yaani, nyinyi mnatazama na mnaona kwa macho yenu na nyoyo zenu. Hakika Mwenyezi Mungu amevitiisha kwenu vilivyomo mbinguni; jua, mwezi na nyota, vyote vinatiishwa kwa manufaa ya waja wake. Na vilivyomo katika ardhi; kutoka kwa wanyama, miti, mimea, mito, madini, na mfano wa hayo. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu,Yeye ndiye aliyewaumbieni vyote vilivyomo katika ardhi, na akakupeni.Yaani,aliwasitiri na akawatia neema zake zilizo dhahiri na zilizofichika. Ambayo tunayajua na yamefichwa kwetu; Baraka za dunia na neema za dini, kupata manufaa na kuepuka madhara. Kazi yako ni kutoa shukurani kwa baraka hizi kwa upendo kwa yule anayezineemesha, kunyenyekea kwake, na kuzitumia katika kutafuta msaada katika kumtii, na kutomtumia hata mmoja wao kumuasi. Na katika mfululizo wa neema hizo, miongoni mwa watu,wapo ambao hawakushukuru kwa ajili yao, bali walizikataa, na wakawakataa waliopewa, na wakakanusha haki aliyoituma. Akateremsha Vitabu vyake na aliowatuma navyo Mitume wake, wakaanza kubishana juu ya Mwenyezi Mungu. Yaani anabishana juu ya uwongo ili kuikanusha haki, na kukanusha kwayo aliyokuja nayo Mtume kuhusu amri ya kumwabudu Mwenyezi Mungu peke yake, na mjadili huyu hana akili,hoja yake haitokani na maarifa. Anaachwa peke yake na kuruhusiwa kuzungumza. Wala hakuna uwongofu, wafuatwe na walioongoka. Wala Kitabu chenye nuru; yaani, nuru inayoonyesha ukweli. Hakuna sababu, uhamisho, na mfano wa wenye kuongoka. Bali hoja yake juu ya Mwenyezi Mungu inatokana na kuwaiga mababa ambao hawakuongoka, bali ni wapotovu na waliopotea kwao. Fuateni aliyoyateremsha Mwenyezi Mungu, kwa mikono ya Mitume wake. Kwani hiyo ni haki, na ushahidi wake uliodhahiri ulibainishwa kwao. Wakasema wakipinga kuwa: "Bali sisi tunafuata tuliyowakuta nayo baba zetu," maoni ya mtu yeyote yule. Akasema Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa kuwajibu wao na baba zao: "Je, shetani alikuwa akiwaita kwenye adhabu ya Moto mkali?" Yaani, baba zao walimwitikia, wakamfuata, wakawa wanafunzi wa Shetani, na machafuko yakawashika. Je, hii ni sababu ya wao kuwafuata na kufuata njia yao? Au je, hilo linawatia khofu wasiifuate njia yao, na linaita upotofu wao na upotofu wa wanaowafuata? Mwito wa Shetani kwa baba zao na kwao sio kwa mapenzi kwao, bali huo ni uadui kwao na hadaa juu yao, na hakika wafuasi wake ni miongoni mwa maadui zake aliowatawala, na amewaridhisha macho kwa kustahiki adhabu ya Moto mkali kwa kuukubali wito wake.