Ad-Dukhaan

فَٱرْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِى ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٍ مُّبِينٍ 10 يَغْشَى ٱلنَّاسَ ۖ هَـٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ 11 رَّبَّنَا ٱكْشِفْ عَنَّا ٱلْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ 12 أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكْرَىٰ وَقَدْ جَآءَهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ 13 ثُمَّ تَوَلَّوْا۟ عَنْهُ وَقَالُوا۟ مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ 14 إِنَّا كَاشِفُوا۟ ٱلْعَذَابِ قَلِيلًا ۚ إِنَّكُمْ عَآئِدُونَ 15 يَوْمَ نَبْطِشُ ٱلْبَطْشَةَ ٱلْكُبْرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ 16

{10 - 16} "Basi ingoje" adhabu itakayowapata hao. Kwa maana wakati wake umekaribia na umefika. "Siku ambayo mbingu zitakapoleta moshi ulio dhahiri. Utakaowafunika watu" na wataambiwa: "Hii ni adhabu chungu!" Wafasiri walitofautiana kuhusu maana ya moshi huu: Ikasemwa kwamba ni moshi utakaowafunika watu na kuwagubika wote Moto utakapowakaribia wahalifu Siku ya Kiyama, na kwamba Mwenyezi Mungu aliwatishia kwa adhabu Siku ya Kiyama, na akamuamuru Nabii wake awangojee siku hiyo. Maana hii inaungwa mkono na ukweli kwamba njia hii ndiyo njia ya Qur-ani ya kuwatishia makafiri, kutowaharakisha, kuwatia hofu kubwa kwa siku hiyo na adhabu yake, na kumliwaza Mtume na waumini kwamba wawangojee wale waliowatia udhia. Maana hii pia inaungwa mkono na ukweli kwamba alisema katika Aya hii: "Nini faida ya kukumbuka kwao? Na alikwisha wafikia Mtume mwenye kubainisha." Haya wataambiwa makafiri Siku ya Kiyama watakapoomba kurejea katika dunia, lakini wataambiwa: Tayari wakati wa kurudi umeshapita. Na ikasemwa kwamba maana yake ni yale yaliyowasibu makafiri wa Kiquraishi walipokataa kuamini na wakaifanyia kiburi haki, kwa hivyo Nabii - rehema na amani zimshukie - akawaapiza na akasema: "Ewe Mwenyezi Mungu, nisaidie dhidi yao kwa miaka (ya ukame) kama miaka (ya ukame) ya Yusuf." Basi Mwenyezi Mungu akawaletea njaa kubwa, hata wakala maiti na mifupa; kiasi kwamba wakaanza kuona kilicho kati ya mbingu na ardhi kama mwonekano wa moshi, lakini haukuwa moshi, na hiyo ilitokana na ukali wa njaa hiyo. Basi inakuwa kauli yake: "siku ambayo mbingu zitakapoleta moshi ulio dhahiri" na maana kwamba hayo ni kulingana na macho yao wanavyoona, na wala si moshi kwa uhakika. Basi wakaendelea kuwa katika hali yao hii mpaka wakaomba Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani ziwe juu yake - rehema na kwamba awaombee kwa Mwenyezi Mungu ili Mwenyezi Mungu awaondolee balaa hiyo, [hivyo akamwomba Mola wake Mlezi]; basi Mwenyezi Mungu akaiondoa kwao. Kwa hivyo kwa msingi huu inakuwa kauli yake: "Hakika sisi tutaiondoa adhabu kidogo, lakini nyinyi kwa yakini mtarejea vile vile" ni kujulisha kwamba Mwenyezi Mungu atawaondolea balaa hiyo, ni tishio kwao kwamba wasije rudi kwenye kiburi na kukadhibisha, na kujulisha juu ya kutokea kwake, nayo ikatokea, na kwamba Mwenyezi Mungu atawaadhibu kwa mshambulio mkubwa. Walisema kwamba hili lilikuwa vile vita vya Badr, lakini kauli hii ina maana ya mbali iliyo dhahiri. Na ikasemwa kuwa maana yake ni kwamba hii ni moja ya alama za Saa ya Kiyama, na kwamba katika zama za mwisho utatokea moshi utakaochukua pumzi za watu, lakini Waumini watasibiwa na hilo kama mwonekano wa moshi tu. Na kauli sahihi zaidi ni ile ya kwanza. Na katika aya hii kuna uwezekano kwamba kinachomaanishwa na kauli yake: "Basi ingoje siku ambayo mbingu zitakapoleta moshi ulio dhahiri. Utakaowafunika watu. Hii ni adhabu chungu! Mola wetu Mlezi! Tuondolee adhabu hii. Hakika tutaamini. Nini faida ya kukumbuka kwao? Na alikwisha wafikia Mtume mwenye kubainisha. Na wao wakamgeuzia uso, na wakasema: 'Huyu amefunzwa, naye ni mwendawazimu" kwamba haya yote yatatokea Siku ya Kiyama, na kwamba kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hakika sisi tutaiondoa adhabu kidogo, lakini nyinyi kwa yakini mtarejea vile vile. Siku tutakayoyashambulia mashambulio makubwa, bila ya shaka Sisi ni wenye kutesa," ni yale yaliyowapata Maquraishi kama ilivyotangulia kutajwa awali. Ikiwa Aya hizi zilieleweka kwamba zina maana hizi mbili, basi hautapata chochote katika maneno yake chenye kuzuilia hilo, badala yake utayapata yanaingiliana nayo kuingiliana kukamilifu, na hili ndilo la sahihi zaidi kulingana na mimi, Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi.