جنازه · 01 از 08
کارت‌های کیف پول
جنازه
الجنازةJanāzah
بازبینی علمی: هنوز انجام نشده
این متن از کتابخانهٔ چاپی سبیل است. بازبینی علمی آن هنوز در جریان است؛ پس از آنکه دو عالِم آن را امضا کنند، هر مورد نام بازبینان خود و تاریخ را همراه خواهد داشت.
ترجمهٔ پیش‌نویس: با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را نخوانده است. هر جا سطری روشن نبود، انگلیسی را نمایش دهید و به عربی اعتماد کنید.
مرگ و خاک‌سپاری
الْجَنَائِزُ
Al-janā’iz
آنچه باید کرد، به‌ترتیب، از آخرین نفس تا پر کردن قبر. پیش از آنکه به آن نیاز پیدا کنید، همراه داشته باشید.
2 · محتضر، و لحظهٔ مرگ
3 · غسل دادن میت
4 · کفن
5 · نماز جنازه
6 · دعا بر میت
7 · خاک‌سپاری
8 · سوگواری، و قبر
فرض کفایه — بر جامعه لازم است تا آنکه گروهی آن را به‌جا آورند. ح · م · ش · حب هر جا اختلاف دارند ذکر شده‌اند.
02محتضر
تلقین شهادت
آن را به‌نرمی در حضور او بگویید تا او نیز در پی شما بگوید. به او فرمان ندهید و با اصرار تکرار نکنید؛ همین که آن را گفت، بس کنید.
لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ
Lā ilāha illallāh
مسلم · صحیح — «هر کس آخرین سخنش لا اله الا الله باشد، به بهشت درمی‌آید.» ابوداوود · صحیح
در لحظهٔ مرگ
1 چشم‌ها را فرو بندید و چانه را ببندید.
2 همهٔ بدن را با پارچه‌ای بپوشانید.
3 در غسل، نماز و خاک‌سپاری شتاب کنید.
4 بدهی‌هایش را بی‌درنگ بپردازید.
5 خانواده و جامعهٔ گسترده‌تر را خبر کنید.
هنگام بستن چشم‌ها گفته می‌شود
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِفُلَانٍ وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ
Allāhumma-ghfir li-[name] warfa‘ darajatahu fil-mahdiyyīn
یا الله، او را بیامرز و درجه‌اش را در میان هدایت‌یافتگان بالا ببر.
مسلم · صحیح — پیامبر ﷺ آن را هنگام وفات ابوسلمهؓ گفت.
03غسل
هم‌جنسان او را غسل می‌دهند؛ همسر می‌تواند همسر را غسل دهد. بدن را از دیدِ دیگران بپوشانید و آنچه را دیده می‌شود پوشیده نگه دارید.
1 از ناف تا زانو را در همهٔ مدت پوشیده نگه دارید.
2 شکم را به‌نرمی فشار دهید تا آنچه مانده بیرون آید؛ با پارچه‌ای بر دست، آن را بشویید.
3 میت را وضو دهید، بی‌آنکه آب به دهان یا بینی وارد شود.
4 سر و ریش را با برگ سدر یا صابون بشویید.
5 سمت راست و سپس سمت چپ را بشویید — به شمار فرد: سه، پنج یا هفت بار.
6 در آخرین شست‌وشو کافور بیفزایید.
7 بدن را خشک کنید؛ موی زن شانه و به سه گیسو بافته و پشت سرش گذاشته می‌شود.
بخاری، مسلم · صحیح — حدیث ام عطیهؓ دربارهٔ غسل زینبؓ
غسل داده نمی‌شود: کسی که در میدان نبرد کشته شده — در همان لباسی که در آن جان داده، با خونش، به خاک سپرده می‌شود، و نزد ش و حب بر او نماز خوانده نمی‌شود. جنینِ سقط‌شدهٔ چهارماهه یا بیشتر غسل داده می‌شود، نام‌گذاری می‌شود و بر او نماز خوانده می‌شود.
بخاری · صحیح؛ ابوداوود، نسائی · صحیح
04کفن
پارچهٔ سفیدِ ساده سنت است. هزینهٔ آن پیش از بدهی‌ها و وصیت‌ها از ترکه پرداخت می‌شود.
مرد
سه پارچهٔ سفید، هر یک به اندازه‌ای که همهٔ بدن را بپوشاند. آن‌ها را روی هم پهن کنید، بدن را بر آن‌ها بگذارید، و هر یک را به‌نوبت، نخست لبهٔ چپ و سپس لبهٔ راست، روی بدن تا کنید.
بخاری، مسلم · صحیح — پیامبر ﷺ در سه پارچهٔ سفید یمنی کفن شد، بدون پیراهن و عمامه.
زن
پنج پارچه — ازار، پیراهن، روسری و دو پارچهٔ سرتاسری.
ابوداوود · روایت لیلی بنت قانفؓ · در معنا حسن؛ عمل صحابه.
کفن را خوشبو کنید، مگر برای کسی که در احرام درگذشته است — او نه خوشبو می‌شود و نه سرش پوشانده می‌شود، زیرا تلبیه‌گویان برانگیخته می‌شود.
بخاری، مسلم · صحیح
دو سرِ کفن را بالای سر و پایین پاها گره بزنید؛ همین که بدن در قبر نهاده شد آن‌ها را باز کنید.
05نماز جنازه
تنها ایستاده — بدون رکوع، بدون سجده، بدون اذان و بدون اقامه. چهار تکبیر، سپس یک سلام.
تکبیر 1 — دست‌ها را بالا ببرید، سپس فاتحه بخوانید.
تکبیر 2 — صلوات بر پیامبر ﷺ، همان‌گونه که در تشهد است.
تکبیر 3 — دعا برای میت (کارت 06).
تکبیر 4 — اندکی درنگ کنید، برای خود و مسلمانان دعا کنید، سپس به سمت راست سلام دهید.
بخاری · صحیح — ابن عباسؓ فاتحه را بلند خواند «تا بدانند که سنت است.»
جایی که مذاهب اختلاف دارند
فاتحه — نزد ش و حب واجب است؛ ح به‌جای آن ثنای آغازین را می‌خواند؛ م آن را به ثنا و دعا محدود می‌کند.
بالا بردن دست‌ها — نزد ش، حب و ح در هر تکبیر؛ نزد م تنها در تکبیر نخست.
سلام — نزد ح، م و حب یک سلام به سمت راست؛ نزد ش دو سلام جایز است.
امام برابرِ سرِ مرد و برابرِ میانهٔ بدنِ زن می‌ایستد. بهتر است صف‌های پشت سر سه صف یا بیشتر باشد.
بخاری، مسلم · صحیح — حدیث سمرهؓ؛ ترمذی · حسن
06دعا
برای بزرگسال
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلاً خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ أَوْ مِنْ عَذَابِ النَّارِ
Allāhumma-ghfir lahu wa-rḥamhu wa ‘āfihi wa-‘fu ‘anhu wa akrim nuzulahu wa wassi‘ mudkhalahu wa-ghsilhu bil-mā’i wath-thalji wal-baradi wa naqqihi minal-khaṭāyā kamā naqqaytath-thawbal-abyaḍa minad-danasi wa abdilhu dāran khayran min dārihi wa ahlan khayran min ahlihi wa zawjan khayran min zawjihi wa adkhilhul-jannata wa a‘idhhu min ‘adhābil-qabri aw min ‘adhābin-nār
روایت کامل
Jubair b. Nufair says:I heard it from 'Auf b. Malik that the Prophet (ﷺ) said prayer on the dead body, and I remembered his prayer:" O Allah! forgive him, have mercy upon him, give him peace and absolve him. Receive him with honour and make his grave spacious; wash him with water, snow and hail. Cleanse him from faults as Thou wouldst cleanse a white garment from impurity. Requite him with an abode more excellent than his abode, with a family better than his family, and with a mate better than his mate. Admit him to the Garden, and protect him from the torment of the grave and the torment of the Fire." ('Auf bin Malik) said: I earnestly desired that I were this dead body
ترجمه از خودِ مجموعه‌دادهٔ آزاد است و همان‌گونه که هست نشان داده می‌شود: نام مترجم ندارد، حقوق آن تأیید نشده و کسی آن را با متن عربی مقابله نکرده است. مجموعه‌داده ترجمه‌ای از این کتاب به این زبان ندارد؛ از این رو انگلیسی نشان داده می‌شود.
متن کامل، از صحیح مسلم · شمارهٔ ۲۲۳۲. در نسخهٔ چاپی این متن کوتاه‌تر آمده است. سطرهای زیر از نسخهٔ چاپی است و برای متن کوتاه‌تر نوشته شده است.
یا الله، او را بیامرز و بر او رحم کن؛ او را عافیت ده و از او درگذر؛ ورودش را گرامی دار و درآمدگاهش را فراخ گردان؛ او را با آب و برف و تگرگ بشوی، و از گناهان پاکش کن، چنان‌که جامهٔ سفید را از چرک پاک کرده‌ای.
مسلم · صحیح — حدیث عوف بن مالکؓ. برای زن، در همه‌جا «له» را به «لها» تغییر دهید.
برای کودک
اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ فَرَطًا وَذُخْرًا لِوَالِدَيْهِ، وَشَفِيعًا مُجَابًا
Allāhumma-j‘alhu faraṭan wa dhukhran li-wālidayh, wa shafī‘an mujāban
یا الله، او را پیشرو و اندوخته‌ای برای پدر و مادرش قرار ده، و شفاعت‌کننده‌ای که شفاعتش پذیرفته است.
از حسن بصری نقل شده و صحابه به آن عمل کرده‌اند · لفظ بیهقی.
07خاک‌سپاری
1 همراه تابوت راه بروید، و تا آن را بر زمین نگذاشته‌اند ننشینید.
2 فرورفتگیِ کناری (لحد) در دیوارهٔ سمت قبله بر گودالِ میانی ترجیح دارد.
3 بدن را از سمتِ پاها پایین ببرید.
4 آن را بر پهلوی راست، رو به قبله بخوابانید و گره‌های کفن را باز کنید.
5 لحد را با خشت خام ببندید، سپس قبر را پر کنید.
6 هر یک از حاضران سه مشت خاک از سمتِ سر می‌ریزد.
7 قبر را به‌اندازهٔ یک وجب بالا بیاورید تا شناخته شود، و با سنگی ساده نشانه‌گذاری کنید.
هنگام پایین بردن گفته می‌شود
بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَىٰ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ
Bismillāhi wa ‘alā sunnati Rasūlillāh
به نام الله، و بر آیینِ رسول الله.
ابوداوود، ترمذی · صحیح
همین که قبر پر شد، اندکی کنار آن بایستید و برای او آمرزش و ثبات بخواهید — «زیرا او هم‌اکنون مورد پرسش است.»
ابوداوود · صحیح
08سوگواری و قبر
هنگام مصیبت گفته می‌شود
إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا
Innā lillāhi wa innā ilayhi rāji‘ūn, Allāhumma’jurnī fī muṣībatī wa akhlif lī khayran minhā
ما از آنِ الله هستیم و به سوی او بازمی‌گردیم. یا الله، در مصیبتم به من پاداش ده و بهتر از آن را به من عوض بده.
مسلم · صحیح
سوگواری
حداکثر سه روز — مگر بیوه، که چهار ماه و ده روز سوگ نگه می‌دارد.
اندوه و اشک جایز است؛ شیون، بر صورت زدن و جامه دریدن جایز نیست.
همسایگان برای اهل خانه غذا آماده کنند.
بخاری، مسلم · صحیح؛ قرآن 2:234؛ ابوداوود، ترمذی · صحیح
زیارت — هنگام رسیدن گفته می‌شود
السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمْ الْعَافِيَةَ
As-salāmu ‘alaykum ahlad-diyāri minal-mu’minīna wal-muslimīna wa innā in shā’allāhu lalāḥiqūna as’alullāha lanā wa lakum al-‘āfiyah
روایت کامل
Sulaiman b. Buraida narrated on the authority of his father that the Messenger of Allah (ﷺ) used to teach them when they went out to the graveyard. One of the narrators used to say this in the narration transmitted on the authority of Abu Bakr:" Peace be upon the inhabitants of the city (i. e. graveyard)." In the hadith transmitted by Zuhair (the words are):" Peace be upon you, the inhabitants of the city, among the believers, and Muslims, and God willing we shall join you. I beg of Allah peace for us and for you
ترجمه از خودِ مجموعه‌دادهٔ آزاد است و همان‌گونه که هست نشان داده می‌شود: نام مترجم ندارد، حقوق آن تأیید نشده و کسی آن را با متن عربی مقابله نکرده است. مجموعه‌داده ترجمه‌ای از این کتاب به این زبان ندارد؛ از این رو انگلیسی نشان داده می‌شود.
متن کامل، از صحیح مسلم · شمارهٔ ۲۲۵۷. در نسخهٔ چاپی این متن کوتاه‌تر آمده است.
مسلم · صحیح
از سنت نیست: ساختن بنا بر قبرها یا گچ‌کاری آن‌ها، نشستن یا راه رفتن بر آن‌ها، نماز خواندن به سوی آن‌ها، و گرد آمدن برای غذا در روزِ معینِ سوم یا چهلم.
مسلم · صحیح؛ ابن‌ماجه — عملِ جریر بن عبداللهؓ
سطرهایی که لبهٔ نقطه‌چین دارند تلفظ متن عربی‌اند که با قاعده از حرکت‌های آن ساخته شده است. این سطرها از نسخه‌های چاپی نیستند و بازبینی نشده‌اند: هر جا با عربی تفاوت داشت، عربی درست است.
در این زبان، کتابخانه با ترجمهٔ پیش‌نویسِ ویرایش بین‌المللی خوانده می‌شود. این ترجمه با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را بازبینی نکرده است. منبع، متن عربی است؛ انگلیسی را می‌توان در کنار آن نمایش داد. هر جا عنوانی از قرآن نقل می‌کند، معنیِ نشان‌داده‌شده عبارتِ یک ویرایش منتشرشده است، Persian Translation - Rowwad Translation Center (QuranEnc.com)، نه پیش‌نویس.
چاپ این عنوان
بین‌المللی · عربی · انگلیسی
محلی · عربی · বাংলা · انگلیسی
با مقیاس ۱۰۰٪ چاپ کنید، هرگز با «متناسب با صفحه» (fit to page)؛ وگرنه کارت‌ها به اندازهٔ درست تا نمی‌شوند.
رایگان برای چاپ و اشتراک‌گذاری. فروشی نیست.
برای همین لحظه‌ها