از عَدیّ بن حاتِم ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا سَيُكَلِّمُهُ اللهُ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ، فَيَنْظُرُ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلَا يَرَى إِلَّا مَا قَدَّمَ، وَيَنْظُرُ أَشْأَمَ مِنْهُ فَلَا يَرَى إِلَّا مَا قَدَّمَ، وَيَنْظُرُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَا يَرَى إِلَّا النَّارَ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ، فَاتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ»: «هیچ‌یک از شما نیست مگر اینکه پروردگارش با او سخن می‌گوید، درحالی‌که میان او و الله متعال مترجمی نیست؛ پس به سمت راست خود نگاه می‌کند، اما چیزی جز آنچه از پیش فرستاده، نمی‌بیند؛ و به سمت چپ خود نگاه می‌کند که چیزی جز آنچه از پیش فرستاده نمی‌بیند؛ و در برابر خود را می‌نگرد، جز دوزخ را در برابر چهره‌اش نمی‌بیند؛ پس از آتش دوزخ دوری کنید، هرچند با نصف خرمایی باشد».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که هر مؤمنی در روز قیامت به تنهایی در برابر الله تعالی خواهد ایستاد و الله تعالی بدون واسطه و بدون آنکه مترجمی سخن را ترجمه کند با او سخن خواهد گفت؛ پس از شدت ترس به سمت راست و چپ خود می‌نگرد که شاید راهی برای نجات از دوزخی بیابد که در برابرش می‌باشد. پس چون به سمت راست خود می‌نگرد چیزی جز اعمال نیکی که از پیش فرستاده نمی‌بیند؛ و چون به سمت چپ خود می‌نگرد جز اعمال بد خود چیزی نمی‌بیند؛ و چون به روبروی خود می‌نگرد تنها آتش دوزخ را می‌بیند و نمی‌تواند آن را در نظر نگیرد زیرا باید از روی صراط بگذرد. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «میان خود و آتش دوزخ سپر و حفاظتی از صدقه و اعمال نیک قرار دهید، حتی اگر با چیز اندکی مانند نصف خرمایی باشد.
فواید
تشویق به صدقه اگرچه کم باشد و آراسته شدن به اخلاق نیک و رفتار مهربانانه و خوش‌سخنی.
نزدیک شدن الله تعالی به بنده‌اش در روز قیامت، به طوری که هیچ حجاب و واسطه و مترجمی بین او و بنده نیست؛ پس بنده باید از مخالفت امر پروردگارش حذر کند.
شایسته این است که بنده صدقهٔ خود را کوچک نشمارد، اگرچه کم باشد، زیرا محافظی در برابر آتش دوزخ است.
مرجع
صحيح البخاري (9/ 148) (7512).
صحيح مسلم (2/ 703) (1016).
كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين.
بهجة الناظرين، لسليم الهلالي (1/ 476).
نزهة المتقين، مجموعة من الباحثين (1/ 370).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (2/ 201).
بهجة قلوب الأبرار، عبد الرحمن آل سعدي (ص181).
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آن‌ها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com