از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «قَالَ اللَّهُ: كَذَّبَنِي ابْنُ آدَمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ ذَلِكَ، وَشَتَمَنِي وَلَمْ يَكُنْ لَهُ ذَلِكَ، فَأَمَّا تَكْذِيبُهُ إِيَّايَ فَقَوْلُهُ: لَنْ يُعِيدَنِي، كَمَا بَدَأَنِي، وَلَيْسَ أَوَّلُ الخَلْقِ بِأَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ إِعَادَتِهِ، وَأَمَّا شَتْمُهُ إِيَّايَ فَقَوْلُهُ: اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا وَأَنَا الأَحَدُ الصَّمَدُ، لَمْ أَلِدْ وَلَمْ أُولَدْ، وَلَمْ يَكُنْ لِي كُفْؤًا أَحَدٌ»: «الله میفرماید: فرزند آدم مرا تکذیب کرد درحالیکه نباید چنین میکرد؛ و مرا دشنام داد، درحالیکه نباید چنین میکرد؛ اما تکذیبش این است که میگوید: او مرا چنانکه بار نخست آفرید، دوباره باز نخواهد گرداند؛ درحالیکه برای من آفرینش نخست آسانتر از بازگرداندن او نیست؛ و دشنامش این است که میگوید: الله فرزندی برگرفته است، حال آنکه من آن یگانهٔ صمد هستم که نه میزایم و نه زاده شدهام و هیچکس همانند و همتای من نیست».
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در این حدیث قدسی بیان میدارد که الله عزوجل دربارهٔ مشرکان و کفار خبر داده که آنان او را تکذیب میکنند و نقص و عیب را به او نسبت میدهند درحالیکه نباید چنین میکردند.
تکذیب و دروغگو انگاشتن الله توسط آنان این است که ادعا میکنند الله آنان را باری دیگر پس از مرگشان، همچون بار نخست که از عدم آفرید، بازنخواهد گرداند. الله در پاسخ به آنان بیان میدارد که: برای کسی که آفرینش را از عدم آغاز کرد، بازگرداندن آنان ممکن و بلکه آسانتر است، هرچند خلقت و بازگرداندن نزد الله یکی است، زیرا الله بر هر چیزی تواناست.
اما ناسزایشان این است که میگویند: الله فرزندی دارد. در پاسخ به آنان میفرماید که او یگانه است و در نامها و صفات و افعالش از همهٔ کمالات برخوردار است و از هر نقص و عیبی مبراست و بینیاز بیهمتایی است که به کسی نیازمند نیست و همه به او نیازمندند؛ و پدر و فرزند کسی نبوده و کسی همسطح و همانند و نظیر او نیست.
فواید
اثبات کمال قدرت برای الله تعالی.
اثبات رستاخیز و برانگیخته شدن پس از مرگ.
کفر کسی که رستاخیز مردگان را انکار کند یا به الله فرزندی نسبت دهد.
الله تعالی همانند و نظیر ندارد.
وسعت بردباری الله سبحانه وتعالی و فرصت دادن او به کافران که چه بسا توبه کنند و از کفرشان بازگردند.
مرجع
صحيح البخاري (6/ 180) (4974).
عمدة القاري شرح صحيح البخاري، لمحمود بدر الدين العينى (20/ 9).
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي القاري (1/ 94).
القواعد المثلى في صفات الله وأسمائه الحسنى، لابن عثيمين (ص26).
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همانگونه که HadeethEnc.com منتشر میکند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمیآورد. ترجمهها و شرحها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان میکنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکردهاند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com