قال سعد بن هشام بن عامر -عندما دخل على عائشة رضي الله عنها-: يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ: أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ؟ قُلْتُ: بَلَى، قَالَتْ: فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ الْقُرْآنَ.
هنگامی که سعد بن هشام بن عامر نزد عایشه ـ رضی الله عنها ـ رفت، گفت: ای ام المؤمنین، از اخلاق رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ به من خبر بده. ایشان فرمودند: آیا قرآن نمی‌خوانی؟ گفتم: آری. فرمود: اخلاق پیامبر -صلی الله علیه وسلم- قرآن بود.
مسلم آن را در ضمنِ حدیثی طولانی روایت کرده استدرجهصحیح است
شرح
ام المؤمنین عایشه ـ رضی الله عنها ـ دربارهٔ اخلاق پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ سوال می‌شود که پاسخی جامع می‌دهد و پرسنده را به قرآن کریم ارجاع می‌دهد که همهٔ صفات کمال را در خود دارد؛ و به این ترتیب می‌فرماید: رسول خدا ـ صلی الله علیه وسلم ـ به اخلاق قرآن مزین بودند و به هر چه قرآن به آن امر نموده، عامل بود و از هر چه قرآن از آن نهی کرده بود، دوری می‌کرد؛ در نتیجه اخلاق ایشان عمل به قرآن و توقف در حدود آن و مزین شدن به آداب آن و عبرت گرفتن از مثل‌ها و داستان‌های آن بود.
فواید
- تشویق به الگوگیری از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در متخلق شدن به اخلاق قرآن.
- ستايش اخلاق رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ و اينكه اخلاق ايشان از نور وحى بوده است.
- قرآن منبع هر اخلاق نیک و ارزشمند است.
- اخلاق در اسلام، با انجام اوامر دین و دوری از نواهی آن، همهٔ دین را در برمی‌گیرد.
مرجع
صحيح مسلم (1/ 512) (746). بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (3/ 308). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (6/ 660). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمصطفى الخن وغيره (2/ 1253). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (21/ 556).