عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائِمٌ، فَأَكَلَ أَوْ شَرِبَ، فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللهُ وَسَقَاهُ».
از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائِمٌ، فَأَكَلَ أَوْ شَرِبَ، فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللهُ وَسَقَاهُ». یعنی: «هر کس در حالی که روزه‌دار است، فراموش کند و بخورد یا بیاشامد، پس باید روزه‌اش را کامل کند، زیرا این الله است که به او غذا داده و او را نوشانده است».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم بیان کرده‌اند که هر کس در روزهٔ واجب یا مستحب از روی فراموشی بخورد یا بیاشامد، باید روزه‌اش را کامل کند و آن را باز نکند؛ زیرا او قصد افطار کردن نداشته است، و آن [خوردنی و آشامیدنی] رزقی بوده که خداوند به سوی او فرستاده و به او غذا داده و او را نوشانده است.
فواید
- صحیح بودنِ روزهٔ کسی که از روی فراموشی می‌خورد یا می‌آشامد.
- بر کسی که از روی فراموشی می‌خورد یا می‌آشامد، گناهی نیست؛ زیرا به اختیار او نبوده است.
- لطف خداوند به بندگانش و آسان گرفتن بر آنان و برداشتن سختی و مشقت از ایشان.
- روزهٔ روزه‌دار با هیچ‌یک از مُفطرات (چیزهایی که روزه را باطل می‌کند) باطل نمی‌شود، مگر با وجود سه شرط: اول: اینکه آگاه باشد، پس اگر جاهل باشد، روزه‌اش باطل نمی‌شود. دوم: اینکه به یاد داشته باشد، پس اگر فراموشکار باشد، روزه‌اش صحیح است و قضایی بر او نیست. سوم: اینکه مختار باشد و مجبور نشده باشد، به این معنا که با اختیار خود مُفطِرات را مصرف کند.
مرجع
صحيح البخاري (3/ 31) (1933). صحيح مسلم (2/ 809) (1155). تيسير العلام، لعبد الله البسام (ص319). تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، لابن عثيمين (3/ 422). خلاصة الكلام على عمدة الأحكام، لفيصل آل مبارك (ص148).