مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ العِبَادُ فِيهِ إِلَّا مَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ، فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًا خَلَفًا، وَيَقُولُ الآخَرُ: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفًا»: «هیچ روزی نیست که بندگان صبح کنند مگر آنکه دو فرشته نازل میشوند که یکی از آندو میگوید: خداوندا، انفاقکننده را جایگزین عطا کن؛ و دیگری میگوید: خدایا آنکه دستش را از انفاق نگه داشته است، اتلاف و از بین رفتن مال عطا بفرما
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: «مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ العِبَادُ فِيهِ إِلَّا مَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ، فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًا خَلَفًا، وَيَقُولُ الآخَرُ: اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفًا»: «هیچ روزی نیست که بندگان صبح کنند مگر آنکه دو فرشته نازل میشوند که یکی از آندو میگوید: خداوندا، انفاقکننده را جایگزین عطا کن؛ و دیگری میگوید: خدایا آنکه دستش را از انفاق نگه داشته است، اتلاف و از بین رفتن مال عطا بفرما».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم خبر داده است که: هر روزی که خورشید در آن طلوع میکند، دو فرشته نازل میشوند و ندا میدهند؛ یکی از آنها میگوید:
بارالها، کسی که در طاعات و برای خانواده و مهمان و کارهای نیک مستحب خرج و هزینه میکند، جایگزینی بهتر از انفاقش عطا بفرما و به او برکت عنایت کن.
و دیگری میگوید: بارالها کسی که از انفاق خودداری میکند، اتلاف مال عنایت بفرما؛ و مالی که آن را از مستحقش بازداشته است، از بین ببر.
فواید
جایز بودن دعا مبنی بر عِوَض بیشتر برای فرد بخشنده و اینکه بهتر از آنچه انفاق نموده، برایش جایگزین شود؛ و جایز بودن دعا علیه بخیل تا آن مالش که در آن بخل ورزیده و از انفاقش در آنچه خداوند واجب نموده خودداری کرده است، از بین برود.
دعای خیر و برکتِ ملائکه برای مؤمنان نیکوکاری که انفاق میکنند و اینکه دعای آنان مستجاب است.
تشویق به انفاق در واجبات و مستحبات مانند خرج و هزینهکردن برای خانواده و صلهٔ رحم و دیگر ابواب خیر.
بیان فضل و برتری کسی که در راههای خیر خرج میکند و اینکه سرانجام خداوند برای او جایگزین عطا میکند. الله تعالی میفرماید: {وَمَا أَنفَقْتُم مِّن شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ} [سبأ: ۳۹] (و هرچه انفاق کردید پس او عوضش را میدهد و او بهترین روزیدهندگان است).
این دعا برای بخیلی است که از پرداخت هزینههای واجب خودداری میکند، اما کسی که انفاق مستحب نکند، شامل این دعا نیست؛ زیرا چنین کسی مستحق این دعا نیست.
تحریم بخل و آزمندی.
مرجع
صحيح البخاري (2/ 115) (1442).
صحيح مسلم (2/ 700) (1010).
شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (3/ 157).
نزهة المتقين بشرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (1/ 293).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي (1/ 376).
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همانگونه که HadeethEnc.com منتشر میکند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمیآورد. ترجمهها و شرحها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان میکنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکردهاند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com