دشنام دادن مسلمان فسق و جنگیدن با او کفر است

پیامبر صلی الله علیه وسلم مسلمان را از اینکه برادر مسلمانش را دشنام دهد و به او بد و بیراه بگوید، نهی کردند و چنین کاری را مصداق فسق دانستند که خارج شدن از طاعت الله و پیامبرش صلی الله علیه وسلم است؛ و اینکه جنگیدن مسلمان با برادر مسلمانش از اعمال کفری است، اما کفر اصغر است.

1. وجوب احترام عرض و آبرو و جان مسلمان.
2. عاقبت بد کسی که مسلمان را به ناحق بد بگوید، زیرا کسی که به ناحق بد و بیراه می‌گوید، فاسق است.
3. ناسزا گفتن به مسلمان و جنگیدن با او، ایمان را ضعیف و ناقص می‌کند.
4. برخی از اعمال کفر نامیده می‌شوند حتی اگر به حد کفر اکبرِ خارج کننده از اسلام نرسند.
5. منظور از کفر در این حدیث، کفر اصغر است که به اتفاق اهل سنت انسان را از دین خارج نمی‌کند؛ زیرا الله عزوجل برادری ایمانی را برای مؤمنانی که با یکدیگر در حال نبرد و نزاع هستند نیز ثابت دانسته و می‌فرماید: {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} (اگر دو گروه از مسلمانان با هم به نبرد برخاستند، بین آنها اصلاح و آشتی برقرار کنید} تا آنجا که می‌فرماید: {إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ} (همانا مؤمنان برادرند).

صحيح البخاري (1/ 19) (48). صحيح مسلم (1/ 81) (64). فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (6/ 362). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 216). توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام، للبسام (7/ 412).