عن جابر بن عبد الله رضي الله عنهما «أن النبي صلى الله عليه وسلم صَلَّى على النَّجَاشِيِّ، فكنت في الصفّ الثاني، أو الثالث».
از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم بر نجاشی نماز (جنازه غایب) خواند که من در صف دوم یا سوم بودم.
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
جابر بن عبدالله رضی الله عنهما خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم بر نجاشی نماز جنازه غایب خواند و خود از جمله کسانی بوده که در آن نماز شرکت داشته است، اما دقیقا به یاد ندارد که در صف دوم بوده یا سوم؟ و این شک از جابر است نه از راوی.
مرجع
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الأمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ، 2006م.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى 1426هـ، 2005م.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام لابن باز، تحقيق: سعيد القحطاني، مؤسسة عبد العزيز بن باز الخيرية، الرياض، الطبعة: الأولى 1435هـ.
خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، فيصل بن عبد العزيز المبارك، الطبعة: الثانية 1412هـ، 1992م.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
تأسيس الأحكام، أحمد بن يحيى النجمي، دار المنهاج، القاهرة، الطبعة: الأولى 1427هـ.
عن أَبي هريرة وأبي قتادة وَأبي إبراهيم الأشهلي عن أبيه -وأبوه صَحَابيٌّ- رضي الله عنهم عن النبيِّ صلى الله عليه وسلم أنه صلى على جِنَازَةٍ، فقال: «اللهم اغفر لِحَيِّنَا ومَيِّتِنَا، وصغيرنا وكبيرنا، وذَكرنا وأُنثانا، وشَاهِدِنَا وغَائِبِنَا، اللهم مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ على الإسلامِ، ومَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفِّهِ على الإيمانِ، اللهم لا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ، ولا تَفْتِنَّا بَعْدَهُ».
از ابوهريره و ابوقتاده و ابوابراهيم اشهلی از پدرش - که صحابی بود - رضی الله عنهم - روايت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم بر جنازه ای نماز خواند و فرمود: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَصَغِيرنَا وَكَبيرنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، وشَاهِدنَا وَغَائِبِنَا، اللَّهُمَّ مَنْ أحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأحْيِهِ عَلَى الإسْلاَمِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوفَّهُ عَلَى الإيمَان، اللَّهُمَّ لا تَحْرِمْنَا أجْرَهُ، وَلا تَفْتِنَّا بَعدَهُ»: «يا الله، زنده و مرده و کوچک و بزرگ و مرد و زن و حاضر و غايبِ ما را بيامرز؛ يا الله، هرکه از ما را زنده نگاه داشتی، بر اسلام زنده اش بدار و هرکه از ما را می ميرانی، او را بر ايمان بميران. يا الله، ما را از پاداشِ - نماز خواندن بر - او (يا از اجر شکيبايی بر فراقش) محروم نکن و ما را پس از او، گمراه مگردان».
به روایت ابن ماجه - به روایت احمددرجهصحیح است
شرح
چون رسول الله صلى الله عليه وسلم بر جنازه ای نماز می خواند، دعایی به این معنا می خواند: یا الله، زندگان و مردگان مسلمان، کوچک و بزرگ ما و مرد و زن ما و شاهد و غایب ما را بیامرز و ببخش؛ یا الله، هریک از ما را که زنده نگه می داری، او را با تمسک به شرایع اسلام زنده نگه دار و هریک از ما را که قبض روح می کنی، او را با ایمان بمیران؛ یا الله ما را از اجر و پاداش صبر بر مصیبتش محروم نکن و بعد از او گمراه مان نگردان.
مرجع
سنن أبي داود - سليمان بن الأشعث السِّجِسْتاني تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد: المكتبة العصرية، صيدا - بيروت
سنن الترمذي - محمد بن عيسى ، الترمذي، تحقيق وتعليق:أحمد محمد شاكر ومحمد فؤاد عبد الباقي وإبراهيم عطوة عوض -شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي - مصر
الطبعة: الثانية، 1395 هـ - 1975 م
سنن أبي داود، بتحقيق الألباني، مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الطبعة الثانية 1427ه
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشر, 1407ه .
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي.
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، المؤلف : الملا على القاري. المصدر : موقع المشكاة الإسلامية
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي.
شرح رياض الصالحين لابن عثيمين , دار مدار الوطن للنشر، الرياض, الطبعة : 1426 هـ.
تطريز رياض الصالحين لفيصل بن عبد العزيز المبارك النجدي, تحقيق: عبد العزيز آل حمد, دار العاصمة , الطبعة: الأولى، 1423 هـ
عن واثلة بن الأسقع رضي الله عنه مرفوعاً: « صلى بنا رسول الله صلى الله عليه وسلم على رجل من المسلمين، فسمعته يقول: «اللهم إن فلان ابن فلان في ذمتك وحبل جِوَارِكَ، فَقِهِ فِتْنَةَ القبر، وعذاب النار، وأنت أهل الوفاء والحمد؛ اللهم فاغفر له وارحمه، إنك أنت الغفور الرحيم».
از واثله بن اسقع رضی الله عنه روایت است که می گويد: رسول الله صلى الله عليه وسلم با ما بر جنازه ی مردِ مسلمانی نماز گزارد؛ از ايشان شنيدم که - در نماز جنازه - می فرمود: «اللَّهُمَّ إنَّ فُلانَ ابْنَ فُلانٍ في ذِمَتِّكَ وَحَبْلِ جِوَارِكَ، فَقِهِ فِتْنَةَ القَبْرِ، وَعذَابَ النَّار، وَأنْتَ أهْلُ الوَفَاءِ وَالحَمْدِ؛ اللَّهُمَّ فَاغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ، إنَّكَ أنْتَ الغَفُورُ الرَّحيمُ»: «يا الله، فلانی پسر فلانی در پناه و در سايه ی پيمان و امانِ توست؛ پس او را از عذاب قبر و عذاب آتش (دوزخ)، محافظت بفرما؛ تو به پيمانِ خويش وفادار و شايسته ی حمد و ستايشی؛ پس او را بيامرز و بر او رحم بفرما که به راستی تو آمرزنده ی مهرورزی».
به روایت ابن ماجه - به روایت ابوداوود - به روایت احمددرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلى الله عليه وسلم بر مردی از مسلمانان نماز جنازه می خواند و برای او چنین دعا می کند: یا الله، فلانی پسر فلانی در حفظ و امان و طلب مغفرت و آمرزش توست؛ او را به هنگام سوال قبر و فتنه ی آن ثابت و استوار بگردان و از عذاب دوزخ نجات بده که تو خلاف وعده نمی کنی؛ و تو با اهل حق هستی؛ یا الله او را بیامرز و ببخش و به او رحم بفرما؛ بخشش تو بسیار است و گناهان را به کثرت می بخشی و رحمت تو گسترده است و طاعات و عبادات را می پذیری و نیکی ها را چندین برابر می کنی.
مرجع
سنن أبي داود، تحقيق محمد محي الدين صيدا -بيروت
سنن أبي داود، بتحقيق الألباني، مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الطبعة الثانية 1427ه
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين لمجموعة من الباحثين, مؤسسة الرسالة, الطبعة الرابعة عشر, 1407ه .
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين لمحمد بن علان الصديقي, دار الكتاب العربي.
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، لسليم الهلالي, دار ابن الجوزي.
كنوز رياض الصالحين بإشراف حمد العمار, دار كنوز إشبيليا, الطبعة الأولى, 1430ه .
عن سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ رضي الله عنه قال: «صَلَّيْت وراء النبي صلى الله عليه وسلم على امرأة ماتت في نِفَاسِهَا فقام في وَسْطِهَا».
از سَمُرَه بن جُندُب رضی الله عنه روایت است که می گويد: همراه رسول الله صلى الله عليه وسلم بر زنی كه در ايام نفاس (خونریزی بعد از زايمان) فوت كرده بود، نماز جنازه خوانديم که رسول الله صلى الله عليه وسلم مقابل كمر ميت ايستاد (و نماز خواند).
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
خواندن نماز جنازه بر هر میت مسلمانی واجب است؛ مرد باشد یا زن، کوچک باشد یا بزرگ فرقی نمی کند. سمره بن جندب رضی الله عنه خبر می دهد که پشت سر رسول الله صلی الله علیه وسلم بر جنازه ی زنی نماز خوانده که در ایام نفاس فوت شده است؛ و رسول الله صلی الله علیه وسلم در مقابل قسمت میانی بدن آن زن ایستاده و نماز را ادا کرده است.
مرجع
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى 1426هـ.
الإفهام في شرح عمدة الأحكام لابن باز، تحقيق: سعيد القحطاني، مؤسسة عبد العزيز بن باز الخيرية، الرياض، الطبعة: الأولى 1435هـ.
خلاصة الكلام شرح عمدة الأحكام، فيصل بن عبد العزيز المبارك، الطبعة: الثانية 1412هـ، 1992م.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: «نَعَى النبيُّ صلى الله عليه وسلم النَّجَاشِيَّ في اليوم الذي مات فيه، خرج بهم إلى المصلَّى، فصفَّ بهم، وكَبَّرَ أَرْبَعاً».
از ابوهريره رضی الله عنه روایت است که می گويد: رسول الله صلى الله عليه وسلم خبر مرگ نجاشی را در همان روز وفاتش اعلام كرد. سپس به مصلی رفت و مردم را به صف كشيد و چهار تكبير گفت. (بر او نماز جنازه خواند).
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
آنگاه که صحابه رضی الله عنهم در مکه تحت فشار قریش بودند و قبل از اینکه اهل مدینه مسلمان شوند، نجاشی پادشاه حبشه از صحابه ای که به سوی او هجرت کردند، مهمان نوازی کرد و آنان را گرامی داشت و با کمال احترام با آنان برخورد نمود. و همین رفتار نیک و نیت نیکو و پیروی از حق و عدم تکبر نجاشی بود که باعث اسلام آوردنش شد. وی مسلمان شد و در حبشه فوت کرد و رسول الله صلی الله علیه وسلم را ندید. اما به دلیل نیکی وی به مسلمانان و مقام و جایگاه وی و حضورش در سرزمینی که بر او نماز خوانده نمی شود، رسول الله صلی الله علیه وسلم در همان روزِ وفات نجاشی از فوت او به اصحابش خبر می دهد و با آنها به مصلی رفته و جهت بزرگداشت مقام نجاشی و علنی کردن اسلام وی و بیان فضل او و جبران خوش رفتاری اش با مهاجران و افزایش جمعیت، صف بسته و بر او نماز جنازه خواند و در این نماز چهار تکبیر گفت تا شفاعتی باشند برای او نزد الله متعال.
مرجع
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام، عبد الله بن عبد الرحمن البسام، تحقيق: محمد صبحي حلاق، مكتبة الصحابة، الإمارات، مكتبة التابعين، القاهرة، الطبعة: العاشرة 1426هـ، 2006م.
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام، محمد بن صالح العثيمين، مكتبة الصحابة، الإمارات، الطبعة: الأولى 1426هـ، 2005م.
صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ.
عن عقبة بن عامر رضي الله عنه : أن رسول الله صلى الله عليه وسلم خرج إلى قتلى أحد، فصلى عليهم بعد ثمان سنين كالمُوَدِّعِ للأحياء والأموات، ثم طلع إلى المنبر، فقال: «إني بين أيديكم فَرَط ٌوأنا شهيد عليكم وإن مَوْعِدَكُمُ الحَوْضُ، وإني لأنظر إليه من مقامي هذا، ألَا وإني لست أخشى عليكم أن تُشركوا، ولكن أخشى عليكم الدنيا أن تَنَافَسُوهَا» قال: فكانت آخر نظرة نَظَرْتُها إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم .
وفي رواية: «ولكني أخشى عليكم الدنيا أن تنافسوا فيها، وتَقْتَتِلوا فتَهْلِكوا كما هلك من كان قبلكم». قال عقبة: فكان آخر ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم على المنبر.
وفي رواية قال: «إني فَرَطٌ لكم وأنا شهيد عليكم وإني والله لأنظر إلى حوضي الآن، وإني أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الأرض، أو مَفَاتِيحَ الأرض، وإني والله ما أخاف عليكم أن تشركوا بعدي، ولكن أخاف عليكم أن تَنَافَسُوا فيها».
از عقبه بن عامر رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم به احد رفت و پس از گذشتِ هشت سال از جریان احد برای کُشته های اُحُد دعا کرد؛ مانند کسی که از زنده ها و مرده ها خداحافظی می کند؛ سپس بر منبر رفت و فرمود: «إنِّي بَيْنَ أيْدِيكُمْ فَرَطٌ وَأَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ وإنَّ مَوْعِدَكُمُ الحَوْضُ، وإنِّي لأَنْظُرُ إِلَيْهِ مِنْ مَقَامِي هَذَا، أَلا وإنِّي لَسْتُ أَخْشَى عَلَيْكُمْ أنْ تُشْرِكُوا، وَلَكِنْ أخْشَى عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا أنْ تَنَافَسُوهَا»: «من روز قيامت جلوتر از شما و گواه تان خواهم بود؛ وعده گاه شما، "حوضِ (کوثر)" است و من اينک از اينجا آن را می بينم. من از آن بيم ندارم که دوباره شرک ورزيد؛ بلکه از اين نگرانم که بر سرِ دنيا به رقابت با يکديگر بپردازيد». عقبه رضی الله عنه می گويد: اين آخرين باری بود که به رسول الله صلى الله عليه وسلم نگاه کردم.
و در روايتی آمده است: «وَلَكِنِّي أَخْشَى عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا أنْ تَنَافَسُوا فِيهَا، وَتَقْتَتِلُوا فَتَهْلِكُوا كما هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ»: «بلکه نگرانی ام برای شما، درباره ی دنياست که بر سرِ آن با يکديگر رقابت کنيد و با هم درگيرِ کشمکش (و قتل و پيکار) شويد؛ در نتيجه همان گونه که امت های پيش از شما به هلاکت رسيدند، شما نيز هلاک شويد». عقبه می گوید: این آخرین باری بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم را بر منبر دیدم.
و در روايتی آمده است: «إنِّي فَرَطٌ لَكُمْ وَأنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ وإنِّي واللهِ لأَنْظُرُ إِلَى حَوْضِي الآنَ، وإنِّي أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الأَرْضِ، أَوْ مَفَاتِيحَ الأرْضِ، وإنِّي واللهِ مَا أخَافُ عَلَيْكُمْ أنْ تُشْرِكُوا بَعْدِي، وَلَكِنْ أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنَافَسُوا فِيهَا»: «من جلودار و گواه شما هستم و سوگند به الله که اينک به حوض خويش می نگرم. کليدهای خزانه های زمين - يا فرمود: کليدهای زمين - به من داده شده است. به الله سوگند برای شما نگران نيستم که پس از من شرک بورزيد؛ بلکه نگرانی ام برای شما اين است که بر سر دنيا با يکديگر رقابت کنيد».
متفق علیهدرجهصحیح است
شرح
رسول الله صلی الله علیه وسلم به کوه احد می رود و برای شهدای آنجا دعا می کند؛ این اتفاق هشت سال پس از غزوه ی احد روی می دهد. سپس بر منبر بالا می رود و مانند کسی که با مردم خداحافظی می کند، برای آنان سخن می گوید و به آنها خبر می دهد که حوضش را می بیند و او پیش از همه بسوی آن خواهد رفت و بر آنها گواه خواهد بود؛ و خبر می دهد که امتش گنجینه های زمین را تصاحب خواهند کرد؛ و خبر می دهد از اینکه امتش دچار شرک شود نمی ترسد، بلکه از چیز دیگری می ترسد که بزودی به سراغ آنها خواهد آمد و آن باز شدن دروازه های دنیا بر روی آنهاست؛ اینکه بر سر دنیا با یکدیگر رقابت کنند و بخاطر دنیا با یکدیگر وارد جنگ شوند و دنیا آنها را هلاک کند، همانطور که پیشینیان شان را هلاک نمود.
عقبه رضی الله عنه می گوید: و این آخرین باری بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم را بر منبر دیده است.
مرجع
صحيح البخاري، أبو عبد الله محمد بن إسماعيل بن إبراهيم بن المغيرة الجعفي البخاري، تحقيق محمد زهير بن ناصر الناصر، الناشر: دار طوق النجاة، الطبعة: الأولى 1422هـ.
صحيح مسلم المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي - الناشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت.
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، تأليف سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي.
رياض الصالحين، تأليف محيي الدين النووي، تحقيق عصام موسى هادي، ط: وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية بدولة قطر.
شرح رياض الصالحين، المؤلف : محمد بن صالح بن محمد العثيمين.
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، تأليف د/ مصطفى الخن، د/ مصطفى البغا، محيي الدين مستو، علي الشربجي، محمد أمين لطفي، مؤسسة الرسالة، ط:الرابعة عشر1407.
دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين، تأليف محمد علي بن محمد علان.
تطريز رياض الصالحين، تأليف فَيْصَلْ بنِ عَبْدِ العَزِيْزِ آل مُبَارَك.
عن عبد الله بن أبي أَوفَى رضي الله عنهما : أنه كَبَّرَ على جَنَازة ابْنَةٍ له أرْبَعَ تكبيرات، فقام بعد الرابعة كَقَدْرِ ما بَين التَّكْبِيرَتَيْنِ يَسْتَغْفِرُ لها ويَدْعُو، ثم قال: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ هكذا.
وفي رواية: كَبَّر أربَعاً فَمَكَثَ سَاعة حتى ظَنَنْتُ أنه سَيُكَبِّرُ خَمْساً، ثم سلَّم عن يمينه وعن شماله. فلما انْصَرف قلنا له: ما هذا؟ فقال: إني لا أزِيدُكُم على ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يَصْنَع، أو: هكذا صَنَع رسول الله صلى الله عليه وسلم .
از عبدالله بن ابی اوفی رضی الله عنهما روايت است که وی بر جنازه ی دخترش (نماز گزارد و) چهار تکبير گفت و پس از تکبير چهارم، به اندازه ی فاصله ی دو تکبير ايستاد و برای دخترش دعا و درخواستِ آمرزش کرد. آنگاه گفت: رسول الله صلى الله عليه وسلم - در نماز جنازه - چنين عمل می کرد.
و در روايتی آمده است: چهار تکبير گفت و آنگاه مدتی درنگ کرد تا اينکه گمان کردم تکبير پنجم را هم می گويد. سپس به سمت راست و چپ سلام داد. وقتی روی گردانيد، به او گفتيم: اين چه کاری بود؟ پاسخ داد: من بر آنچه از رسول الله صلى الله عليه وسلم ديدم، چيزی برای شما نيفزودم. يا فرمود: رسول الله صلى الله عليه وسلم چنين می کرد».
به روایت ابن ماجه - به روایت حاکمدرجهحسن است
شرح
عبد الله بن ابی أوفَى رضی الله عنهما خبر می دهد که وی بر جنازه ی دخترش نماز خواند و چهار تکبیر در نمازش گفت؛ و بعد از تکبیر چهارم اندکی درنگ کرد و برای دخترش دعا کرده و طلب مغفرت و آمرزش نمود.
یک بار تکبیر می گوید و وارد نماز می شود و سپس سوره ی فاتحه را می خواند؛ آنگاه تکبیر دوم را گفته و بر رسول الله صلی الله علیه وسلم درود می فرستد؛ سپس تکبیر سوم را گفته و برای جنازه دعا می کند و در پایان تکبیر چهارم را می گوید.
عبدالله بن ابی اوفی رضی الله عنهما بعد از اینکه از نماز سلام می دهد خطاب به کسانی که همراه او نماز خواندند، می گوید: عمل رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین بود. یعنی چهار تکبیر می گفت و بعد از تکبیر چهارم برای جنازه دعا می کرد.
و در روایتی آمده است: وی چهار تکبیر گفت و بعد از تکبیر چهارم برای جنازه چنان دعا نموده و طلب مغفرت و آمرزش کرد که افراد پشت سر او مطمئن شدند تکبیر پنجم را می گوید. سپس دو بار سلام داد، یک بار به سمت راست و بار دیگر به سمت چپ؛ و بعد از اتمام نماز، افرد پشت سر وی دلیل درنگ او بعد از تکبیر چهارم را جویا شدند و اینکه چرا بعد از آن فورا سلام نداد؛ عبدالله در پاسخ می گوید: آنچه انجام دادم چیزی بیش از آنچه رسول الله صلی الله علیه وسلم انجام داده، نبود.
در مورد سلام دادن از نماز جنازه میان علما اختلافی جایز وجود دارد که صحیح ترین آنها سلام دادن فقط به سمت راست می باشد و عمل صحابه بیشتر چنین بوده است. حتی در این مورد اجماع حکایت شده است، چنانکه در «المغنی» ابن قدامه آمده است؛ و شیخ البانی این حدیث را حسن دانسته است هرچند در تحسین ایشان بین علما اختلاف است. چون در سند آن ابراهیم هجری می باشد که ضعیف است. همچنین حدیث مرفوعی درباره سلام دادن به یک سمت وارد شده که مرسل می باشد.
مرجع
نزهة المتقين، تأليف: جمعٌ من المشايخ، الناشر: مؤسسة الرسالة، الطبعة الأولى: 1397هـ الطبعة الرابعة عشر 1407هـ.
بهجة الناظرين، تأليف: سليم بن عيد الهلالي، الناشر: دار ابن الجوزي، سنة النشر: 1418 هـ- 1997م.
رياض الصالحين، تأليف: أبو زكريا محيي الدين يحيى بن شرف النووي، تحقيق: محمد ناصر الدين الألباني، الناشر: المكتب الإسلامي – بيروت.
رياض الصالحين، تأليف : محيي الدين يحيى بن شرف النووي، تحقيق: د. ماهر بن ياسين الفحل ، الطبعة: الأولى، 1428هـ.
سنن ابن ماجه، تأليف: محمد بن يزيد ابن ماجه القزويني، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: الناشر: دار إحياء الكتب العربية.
المستدرك على الصحيحين، تأليف: أبو عبد الله الحاكم محمد بن عبد الله بن محمد النيسابوري، تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا، الناشر: دار الكتب العلمية – بيروت.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com