عَن أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَسَةَ رضي الله عنه أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الرَّبُّ مِنَ العَبْدِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ الآخِرِ، فَإِنْ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ مِمَّنْ يَذْكُرُ اللَّهَ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ فَكُنْ».
از ابو اُمامه روایت است که گفت: عَمرو بن عَبَسه ـ رضی الله عنه ـ برای من روایت نمود که از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ شنیده که می‌فرمود: «أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الرَّبُّ مِنَ العَبْدِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ الآخِرِ، فَإِنْ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ مِمَّنْ يَذْكُرُ اللَّهَ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ فَكُنْ»: «پروردگار در دل [یک سوم] پایانی شب بیش از هر زمان دیگری به بنده‌اش نزدیک است، پس اگر توانستید در آن مدت از جمله کسانی باشید که الله را یاد می‌کنند، چنین باشید».
به روایت ابوداوود و ترمذی و نسائیدرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که پروردگار سبحانه وتعالی در یک سوم آخر شب، بیش از هر زمان دیگری به بنده نزدیک است؛ پس اگر تو - ای مؤمن - توانستی در این هنگام از جملهٔ عابدان و نمازگزاران و ذاکران و توبه کنندگان باشی، این فرصتی است که باید غنیمت شمرد و در آن تلاش نمود.
فواید
- تشویق مسلمان به ذکر در پایان شب.
- برتری اوقات بر یکدیگر برای ذکر و دعا و نماز.
- میرک دربارهٔ تفاوت میان این دو حدیث: «نزدیک‌ترین حالت پروردگار به بنده» و «نزدیک‌ترین حالت بنده به پروردگار که در حال سجده است» می‌گوید: اینجا [در حدیث اول] بیان وقتی است که پروردگار بیش از هر زمان دیگری به بنده نزدیک است که دل شب می‌باشد؛ و آنجا [در حدیث دوم] بیان نزدیک‌ترین حالت بنده به پروردگار می‌باشد که در حال سجده است.
مرجع
سنن الترمذي (5/ 537) (3579). سنن أبي داود (2/ 454) (1277). سنن النسائي (1/ 279) (572). نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (2/ 1019). شرح رياض الصالحين، لابن عثيمين (5/ 509). كنوز رياض الصالحين، لمجموعة من الباحثين (17/ 535). مشكاة المصابيح، للتبريزي (1/ 387).