عن ابن عباس أن امرأة ثابت بن قيس أتت النبي صلى الله عليه وسلم فقالت: يا رسول الله، ثابت بن قيس، ما أعْتِبُ عليه في خُلُقٍ ولا دِيْنٍ، ولكني أكره الكفر في الإسلام، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «أتردين عليه حديقته؟» قالت: نعم، قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «اقبل الحديقة وطلقها تطليقة».
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که همسر ثابت بن قيس نزد رسول الله صلى الله عليه وسلم آمد و گفت: ای رسول خدا، از اخلاق و ديانت ثابت بن قيس گِلايه ندارم. ولی من مسلمانم و دوست ندارم (به خاطر خشم و نارضایتی که از او دارم) ناسپاسی اش را كنم. رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ؟»: «آيا باغش را به او بر می گردانی؟» گفت: بله. رسول الله صلى الله عليه وسلم خطاب به ثابت بن قيس فرمود: «اقْبَلِ الْحَدِيقَةَ، وَطَلِّقْهَا تَطْلِيقَةً»: «باغ را قبول كن و او را يك طلاق بده».
به روایت بخاریدرجهصحیح است
شرح
چنانکه در حدیث مذکور آمده است همسر ثابت بن قیس نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم می رود و به ایشان خبر می دهد که با اخلاق و دیانت ثابت رضی الله عنه مشکلی ندارد چراکه ثابت از بهترین صحابه بود و در میان آنها از بهترین اخلاق و دیانت برخوردار بود؛ اما می ترسد اگر با او باقی بماند، در حق ثابت کوتاهی نموده و به این ترتیب مرتکب ناسپاسی و کفر نعمت شود که مخالف با شریعت الهی می باشد.
چنانکه در برخی روایات آمده، علت نارضایتی همسرش از او، قیافه ی ثابت رضی الله عنه بوده که زیبا نبوده است.
به این ترتیب رسول الله صلی الله علیه وسلم به ثابت پیشنهاد می کند: همسرش باغی را که ثابت به عنوان مهریه به وی داده بود، به او بازگرداند و در عوض ثابت او را یک طلاق داده و از وی جدا شود؛ و ثابت رضی الله عنه به همین ترتیب عمل می کند.
این حدیث نزد فقها اصلی در باب خلع می باشد.
مرجع
- صحيح البخاري -الجامع الصحيح-؛ للإمام أبي عبد الله محمد بن إسماعيل البخاري، عناية محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة، الطبعة الأولى، 1422هـ.
- منحة العلام في شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله الفوزان-طبعة دار ابن الجوزي-الطبعة الأولى 1428.
- توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام: تأليف عبد الله البسام- مكتبة الأسدي –مكة المكرمة –الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م.
- تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام: تأليف الشيخ صالح الفوزان- عناية عبد السلام السليمان - مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى.
- فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين- المكتبة الإسلامية القاهرة- تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427.
- بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر. دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م.
عن ابن عباس رضي الله عنهما «أن امرأة ثابت بن قيس اخْتَلَعَت من زوجها على عهد النبي صلى الله عليه وسلم فأمرها النبي صلى الله عليه وسلم أن تَعْتَدَّ بحَيْضَة».
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم همسر ثابت بن قیس با خلع از شوهرش جدا شد و رسول الله صلی الله علیه وسلم به وی دستور داد به مدت یک حیض عده بگذراند.
به روایت ترمذی - به روایت ابوداووددرجهصحیح است
شرح
مضمون حدیث مذکور خلعی است که بین ثابت بن قیس رضی الله عنه و همسرش اتفاق افتاد. روایت مذکور بیان می کند که بعد از طلاق گرفتن همسر ثابت از او، رسول الله صلی الله علیه وسلم به همسرش دستور می دهد مدت یک حیض و نه سه حیض عده بگذراند؛ و حکمت از آن این است که عده ی زن مطلقه سه حیض قرار داده شده تا با طولانی شدن این مدت، شاید شوهر به همسرش باز گردد و از طلاق دادن او پشیمان شود؛ بنابراین این مدت طولانی را فرصت دارد که به زندگی با او بازگردد؛ بر خلاف خلع که جدایی بین زن و شوهر با رضایت هر دو اتفاق می افتد که در این حالت بازگشتی وجود ندارد؛ بنابراین در این حالت، برای مشخص شدن پاکی رحم زن، سپری شدن تنها یک حیض کفایت می کند.
بسیاری از علما همین حدیث را دلیلی بر این می دانند که خلع، فسخ نکاح است و طلاق محسوب نمی شود؛ چون عده ی طلاق سه حیض است.
مرجع
سنن أبي داود، تأليف سليمان بن الأشعث السِّجِسْتاني تحقيق: محمد محيي الدين عبد الحميد: المكتبة العصرية، صيدا - بيروت
سنن الترمذي، تأليف محمد بن عيسى ، الترمذي، تحقيق وتعليق:أحمد محمد شاكر ومحمد فؤاد عبد الباقي وإبراهيم عطوة عوض -شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي – مصر الطبعة: الثانية، 1395 هـ - 1975 م
صحيح أبي داود –الأم-، تأليف محمد ناصر الدين، الألباني - مؤسسة غراس للنشر والتوزيع، الكويت الطبعة: الأولى، 1423 هـ - 2002 م
- منحة العلام في شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله الفوزان، طبعة دار ابن الجوزي، الطبعة الأولى 1428
- توضيح الأحكام شرح بلوغ المرام، تأليف عبد الله البسام، مكتبة الأسدي، مكة المكرمة، الطبعة: الخامِسَة، 1423 هـ - 2003 م
- تسهيل الإلمام بفقه الأحاديث من بلوغ المرام، تأليف الشيخ صالح الفوزان، عناية عبد السلام السليمان، مؤسسة الرسالة الطبعة الأولى.
- فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام للشيخ ابن عثيمين، المكتبة الإسلامية القاهرة، تحقيق صبحي رمضان وأم إسراء بيومي- الطبعة الأولى 1427.
- سبل السلام، محمد بن إسماعيل الصنعاني، دار الحديث- بدون طبعة وبدون تاريخ.
- بلوغ المرام من أدلة الأحكام، لابن حجر، دار القبس للنشر والتوزيع، الرياض - المملكة العربية السعودية الطبعة: الأولى، 1435 هـ - 2014 م
- معجم اللغة العربية المعاصرة، لأحمد مختار، الناشر: عالم الكتب. الطبعة: الأولى، 1429 هـ - 2008 م.
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com