ترک افراد و شروط آن

عبدالله بن مغفل رضی الله عنه خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم از پرتاب سنگ ریزه نهی کرد و فرمود: «إِنَّهُ لا يقْتُلُ الصَّيْد»: «اين کار، صيد (=شکار) را نمی کشد». و در روایتی آمده است: «لاَ تَصِيدُ صَيداً»: «با اين کار نمی توان شکار کرد» و «ولا يَنْكَأُ الْعَدُو، وَإِنَّهُ يَفْقَأُ الْعَيْن، ويَكْسِرُ السِّنَّ»: «و دشمن را از پا درنمی آورد؛ ولی چشم را کور می کند و دندان را می شکند». «الخَذْف»: علما گفته اند به این معناست که انسان سنگریزه ای را بین انگشت سبابه دست راست و سبابه ی دست چپ یا بین سبابه و ابهام قرار دهد به گونه ای که سنگریزه را بر روی ابهام بگذارد و با سبابه آن را پرتاب کند یا آن را بر سبابه قرار داده و با ابهام پرتابش کند. رسول الله صلی الله علیه وسلم از این کار نهی کرد و علت نهی را کور نمودن چشم و شکستن دندان بیان داشت. «لاَ تَصِيدُ صَيداً»: «با اين کار نمی توان شکار کرد» چون به این ترتیب قابلیت نفوذ در بدن شکار را ندارد. «ولا يَنْكَأُ الْعَدُو»: «و دشمن را از پا درنمی آورد» چون دشمن با تیر از پای در می آید نه با این سنگریزه های کوچک. سپس بیان می دارد که یکی از نزدیکان وی سنگریزه ای پرتاب نمود که او را از این کار نهی کرد و به وی خبر داد که رسول الله صلی الله علیه وسلم از این کار بازداشته است؛ با این همه، بار دیگر این کار را تکرار کرد؛ این بود که عبدالله بن مغفل به وی گفت: من به تو گفتم رسول الله صلى الله عليه وسلم از اين کار منع کرد، ولی تو باز هم سنگ ريزه پرتاب می کنی! هرگز با تو صحبت نمی کنم. و به این ترتیب او را ترک نمود. چون با نهی پیامبر صلی الله علیه وسلم مخالفت نمود.

بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين، سليم بن عيد الهلالي، دار ابن الجوزي، الدمام، الطبعة: الأولى 1415هـ. تطريز رياض الصالحين، فيصل بن عبد العزيز المبارك، تحقيق: عبد العزيز بن عبد الله آل حمد، دار العاصمة للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى 1423هـ، 2002م. رياض الصالحين من كلام سيد المرسلين، أبو زكريا محيي الدين النووي، تحقيق: عصام هادي، وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامية القطرية، دار الريان، بيروت، الطبعة: الرابعة 1428هـ. شرح رياض الصالحين، محمد بن صالح العثيمين، مدار الوطن، الرياض، 1426هـ. صحيح البخاري، محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي، تحقيق: محمد زهير الناصر، دار طوق النجاة (مصورة عن السلطانية بإضافة ترقيم: محمد فؤاد عبد الباقي)، الطبعة: الأولى 1422هـ. صحيح مسلم، مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري، تحقيق محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء التراث العربي، بيروت، الطبعة: 1423هـ. كنوز رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين برئاسة حمد بن ناصر العمار، كنوز إشبيليا، الرياض، الطبعة: الأولى1430هـ، 2009م. نزهة المتقين شرح رياض الصالحين، مجموعة من الباحثين، مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة: الرابعة عشر 1407هـ.

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ از اینکه مسلمانی برای بیش از سه روز از برادرش دوری نموده و با او قهر کند، نهی کرده است، به این صورت که چون به هم برسند، به او سلام نکند و با او سخن نگوید. و بهترین فرد از میان دو نفری که با یکدیگر مشکل دارند، کسی است که سعی می‌کند این دوری را به پایان برساند و ابتدا سلام می‌کند. و منظور از هجران و قهر در اینجا، آن قهری است که برای بهرهٔ نفس باشد، اما ترک و دوری که برای حق الله تعالی باشد مانند ترک گفتن گناهکاران و اهل بدعت و دوستان بد، مقید به وقت و زمانی نیست، بلکه وابسته به مصلحتی است که در این ترک و دوری نهفته است که هرگاه مصلحت ایجاب کند، به پایان می‌رسد.

1. مباح بودن قهر کمتر از سه روز به سبب رعایت طبع بشر است، بنابراین قهری که کمتر از سه روز باشد مورد عفو است تا عارضه‌ی سبب قهر از بین برود.
2. فضیلت سلام و اینکه سلام کدورتی را از بین می‌برد که در دل‌هاست و نشانهٔ محبت است.
3. عنایت اسلام به برادری و الفت در بین مسلمانان.

صحيح البخاري (8/ 21) (6077). صحيح مسلم (4/ 1984) (2560). منحة العلام في شرح بلوغ المرام، لعبد الله الفوزان (10/ 111). فتح ذي الجلال والإكرام بشرح بلوغ المرام، لابن عثيمين (6/ 293). توضيح الأحكام من بلوغ المرام، للبسام (7/ 339).