عن ابن جُبير، قال: قَدِم علينا أبو جُمعة الأنصاري، قال: كنَّا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم ومَعَنا معاذ بن جَبَل عاشرَ عشرةٍ فقلنا: يا رسول الله هل مِن أَحَدَ أعْظَمُ مِنَّا أجرًا، آمنَّا بك واتَّبَعْناك؟ قال: «وما يَمْنَعُكم من ذلك ورسولُ الله بيْن أَظْهُرِكم، يأتيكم بالوَحْي من السماء؟ بل قومٌ يأتون مِنْ بَعْدِكم يأتيهم كتابٌ بيْن لَوْحَيْن فيؤمنون به ويعملون بما فيه، أولئك أعظمُ منكم أجرًا».
از ابن جُبیر روایت است که می گوید: ابوجمعه انصاری نزد ما آمد و گفت: ما همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم بودیم و در میان ما معاذ بن جبل و دهمین نفر ما بود. ما گفتیم: یا رسول الله، آیا کسی هست که اجر و پاداشش از ما بیشتر باشد، حال آنکه ما به تو ایمان آورده و از تو پیروی نموده ایم؟ فرمود: «وَمَا يَمْنَعُكُمْ مِنْ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ، يَأْتِيكُمْ بِالْوَحْيِ مِنَ السَّمَاءِ؟ بَلْ قَوْمٌ يَأْتُونَ مِنْ بَعدِكُمْ يَأْتِيهِمْ كِتَابٌ بَيْنَ لَوْحَيْنِ فَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَعْمَلُونَ بِمَا فِيهِ، أُولَئِكَ أَعْظَمُ مِنْكُمْ أَجْرًا»: «چه چیزی شما را از اینکه به من ایمان بیاورید باز می دارد درحالی که رسول الله در میان شماست و وحی آسمانی را برای شما می آورد؟ بلکه گروهی پس از شما می آیند که کتابی (قرآن) به آنان داده می شود و به آن ایمان آورده و به محتوای آن عمل می کنند؛ اجر و پاداش آنها از شما بیشتر است».
به روایت بخاری در «خلق أفعال العباد» - به روایت طبرانیدرجهصحیح است
شرح
ابوجمعه انصاری خبر می دهد آنها درحالی که ده نفر بودند و معاذ نیز با ایشان بود، همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم بودند. و از رسول الله صلی الله علیه وسلم پرسیدند: آیا کسی خواهد بود که اجر و پاداشش بزرگ تر و برتر از ما باشد؟ درحالی که ما به تو ایمان آورده ایم - یعنی با یقین راسخ تو را تصدیق نموده ایم - و از تو پیروی می کنیم. رسول الله صلی الله علیه وسلم به آنان خبر می دهد که ایمان آوردن به او و پیروی از ایشان برای آنها کار دشواری نیست، زیرا ایشان در میان اصحاب بوده و وحی آسمانی را برای آنها می آورد. اما مردمانی پس از اصحاب خواهند آمد که پاداش بزرگتری خواهند داشت، آنها کتابی - یعنی قرآن کریم - را می یابند، به آن ایمان می آورند و به محتوای آن عمل می کنند. و این یعنی آنها از این حیث از شما بهترند و اجر و پاداش بیشتری دارند، هرچند شما از جهات دیگری از آنان بهترید، همچون سبقت گرفتن در ایمان، دیدن رسول و مجاهدت و تلاش در امر دین.
حدیث مذکور بر این دلالت ندارد که غیر صحابه از صحابه برترند، زیرا داشتن پاداش بیشتر در برخی امور بر افضل بودن و برتری مطلق دلالت ندارد و اهل سنت معتقدند که منزلت و جایگاه هیچ فردی (پس از پیامبران) به منزلت و جایگاه صحابه نمی رسد و هریک از صحابه، از تمام کسانی که پس از آنها می آیند، برتر است.
مرجع
- خلق أفعال العباد، لمحمد بن إسماعيل بن إبراهيم بن المغيرة البخاري، المحقق: د. عبد الرحمن عميرة، الناشر: دار المعارف السعودية – الرياض.
- المعجم الكبير، لسليمان بن أحمد بن أيوب بن مطير الطبراني، المحقق: حمدي بن عبد المجيد السلفي، دار النشر: مكتبة ابن تيمية – القاهرة، الطبعة: الثانية.
- فتح الباري شرح صحيح البخاري، لابن حجر العسقلاني، تحقيق: محب الدين الخطيب، نشر: دار المعرفة-بيروت، 1379ه.
- سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها، تأليف محمد ناصر الدين الألباني، الناشر: مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى، لمكتبة المعارف.
- إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري, أحمد بن محمد بن أبى بكر بن عبد الملك القسطلاني القتيبي المصري, الناشر: المطبعة الكبرى الأميرية، مصر, الطبعة: السابعة، 1323 هـ.
- مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح، لعلي بن سلطان الملا الهروي القاري، الناشر: دار الفكر، بيروت – لبنان، الطبعة: الأولى، 1422هـ - 2002م.
از ابوسعید خُدری ـ رضی الله عنه ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابِي، فَلَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا بَلَغَ مُدَّ أَحَدِهِمْ، وَلاَ نَصِيفَهُ»: «یاران مرا دشنام ندهید. چون اگر یکی از شما به اندازهٔ کوه احد طلا انفاق كند، با یک یا نصف مدّی كه اصحاب من انفاق می‌کنند، برابری نمی‌کند».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارنددرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ از دشنام دادن صحابه و بد و بیراه گفتن به آنها، به ویژه پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار نهی کرده‌اند؛ و خبر داده که اگر کسی از مردم به اندازهٔ کوه احد طلا انفاق کند، ثوابش به ثواب یک مُد غذا یا نصف آن که صحابی انفاق کرده نمی‌رسد - مقدار مُد به اندازه‌ی پری دو کف دست یک مرد با قامت متوسط است - و این به دلیل اخلاص بیشتر و نیت راستین و پیشی گرفتن آنان در انفاق و جنگیدن آنها پیش از فتح مکه است، یعنی زمانی که نیاز بیشتری به انفاق و جنگیدن بود.
فواید
دشنام دادن به صحابه ـ رضی الله عنهم ـ حرام و از گناهان کبیره است.
مرجع
صحيح البخاري (5/ 8) (3673).
صحيح مسلم (4/ 1967) (2540).
عمدة القاري شرح صحيح البخاري، لبدر الدين العيني (16/ 187).
المنهاج شرح صحيح مسلم بن الحجاج، للنووي (16/ 93).
الإفصاح عن معاني الصحاح، ليحيى بن هبيرة (8/ 70).
نزهة النظر في توضيح نخبة الفكر في مصطلح أهل الأثر، لأحمد بن حجر العسقلاني (ص111).
هر حدیث، درجه، شرح و فایده در اینجا دقیقاً همان‌گونه که HadeethEnc.com منتشر می‌کند، بر پایهٔ شرایط بازنشر آن، نشان داده شده است. درجه نام کسی را که حکم داده است نمی‌آورد. ترجمه‌ها و شرح‌ها از نویسندگان خودِ آن است و برخی احکامی را بیان می‌کنند؛ بازبینان سبیل آنها را بررسی نکرده‌اند. حدیث عربی، متن اصلی است. منبع: HadeethEnc.com