عَنْ أُمِّ المُؤْمِنِينَ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم: «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ».
وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ».
از امّ‌المؤمنین، امّ‌عبدالله، عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «هر کس در این کار [دین] ما چیزی پدید آورد که از آن نیست، پس آن مردود است.» و در روایتی از مسلم آمده است: «هر کس عملی انجام دهد که بر اساس دستور ما نباشد، پس آن مردود است.»
به روایت بخاری و مسلمدرجهصحیح است
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان داشته‌اند که هرکس در دین اختراعی کند یا عملی انجام دهد که دلیلی از کتاب و سنت دال بر آن نباشد، آن کار به صاحبش بازگردانده می‌شود و نزد الله پذیرفته نیست.
فواید
- مبنای عبادات نصوصی است که در کتاب و سنت آمده است، بنابراین الله تعالی را عبادت نمی‌کنیم مگر بر اساس آنچه تشریع نموده است، نه بر اساس بدعت‌ها و نوساخته‌ها.
- دین به رای و نظر شخصی و نیک پنداشتن ما نیست، بلکه به پیروی از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ است.
- این حدیث دال بر کمال دین است.
- بدعت هر چیزی است که در دین ایجاد شود و در دوران پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ و اصحاب او وجود نداشته باشد؛ عقیده‌ای باشد یا قول یا عملی.
- این حدیث اصلی از اصول اسلام است و همانند ترازویی برای اعمال می‌باشد، زیرا همانطور که هر عملی برای خشنودی الله نباشد پذیرفته نمی‌شود و انجام دهنده‌اش ثوابی ندارد، به همان صورت هر عملی که بر اساس رهنمود پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نباشد، به انجام دهنده‌اش بازگردانده می‌شود و از او پذیرفته نمی‌شود.
- این حدیث قاعده‌ای است در ردّ بدعت‌های پدیدآمده و منکرهای واقع‌شده.
- نوپدیدهایی که از آن نهی شده، آن امور نوساخته‌ای هستند که به امر دین مربوط باشند نه امور دنیا.
مرجع
صحيح البخاري (3/ 184) (2697). صحيح مسلم (3/ 1343) (1718). التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية (ص16). شرح الأربعين النووية، لابن عثيمين (ص96). فتح القوي المتين في شرح الأربعين وتتمة الخمسين، للعباد (ص38).