Al-Qalam
إرشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريماین متن عربی یک تفسیر کلاسیک است، همان‌گونه که در Quranic Universal Library (QUL، از Tarteel) آمده و از نسخهٔ باز داده‌های QUL گرفته شده که spa5k/tafsir_api نگه می‌دارد. QUL نمی‌گوید از کدام چاپ پیروی می‌کند و برای متن‌ها مجوزی بیان نمی‌کند، پس حق نمایش آن‌ها تأیید نشده است. کسی آن را با کتاب چاپی یا نسخهٔ خطی مقایسه نکرده و عالمی آن را بررسی نکرده است. هر بخش در کنار آیه‌هایی آمده که دربارهٔ آن‌ها توضیح می‌دهد و این آیه‌ها متن قرآن از Tanzil است، همان‌گونه که آنجا هست. جایی که متن یادداشتی از ویراستار در قلاب‌های دوگانه دارد، همان‌گونه که هست نشان داده می‌شود. هنوز ترجمه‌ای وجود ندارد.
متن ازQuranic Universal Libraryspa5k/tafsir_apiMITبرداشته‌شده در 2026-10-21
يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ ۴۲
﴿يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ﴾ أيْ: يَوْمَ يَشْتَدُّ الأمْرُ، ويَصْعُبُ الخَطْبُ، وكَشْفُ السّاقِ مَثَلٌ في ذَلِكَ، وأصْلُهُ تَشْمِيرُ المُخَدَّراتِ عَنْ سُوقِهِنَّ في الهَرَبِ، قالَ حاتِمٌ:
؎ أخُو الحَرْبِ إنْ عَضَّتْ بِهِ الحَرْبُ عَضَّها وإنْ شَمَّرَتْ عَنْ ساقِها الحَرْبُ شَمَّرا
وَقِيلَ: ساقُ الشَّيْءِ: أصْلُهُ الَّذِي بِهِ قِوامُهُ، كَساقِ الشَّجَرِ، وساقِ الإنْسانِ، أيْ: يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ أصْلِ الأمْرِ فَتَظْهَرُ حَقائِقُ الأُمُورِ وأُصُولُها، بِحَيْثُ تَصِيرُ عَيانًا وتَنْكِيرُهُ لِلتَّهْوِيلِ، أوِ التَّعْظِيمِ، وقُرِئَ: (تَكْشِفُ) بِالتّاءِ عَلى البِناءِ لِلْفاعِلِ والمَفْعُولِ، والفِعْلُ لِلسّاعَةِ، أوِ الحالِ، وقُرِئَ: (نَكْشِفُ) بِالنُّونِ، و(تُكْشِفُ) بِالتّاءِ المَضْمُومَةِ، وكَسْرِ الشِّينِ مِن أُكْشِفَ الأمْرُ أيْ: دَخَلَ في الكَشْفِ، وناصِبُ الظَّرْفِ "فَلْيَأْتُوا"، أوْ مُضْمَرٍ مُقْدَّمٍ،أيِ: اذْكُرْ يَوْمَ... إلَخْ. أوْ مُؤَخَّرٍ أيْ: يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ... إلَخْ. يَكُونُ مِنَ الأهْوالِ وعَظائِمِ الأحْوالِ ما لا يَبْلُغُهُ الوَصْفُ.
﴿وَيُدْعَوْنَ إلى السُّجُودِ﴾ تَوْبِيخًا وتَعْنِيفًا عَلى تَرْكِهِمْ إيّاهُ في الدُّنْيا، وتَحْسِيرًا لَهم عَلى تَفْرِيطِهِمْ في ذَلِكَ.
﴿فَلا يَسْتَطِيعُونَ﴾ لِزَوالِ القُدْرَةِ عَلَيْهِ، وفِيهِ دَلالَةٌ عَلى أنَّهم يَقْصِدُونَ السُّجُودَ فَلا يَتَأتّى مِنهم عَنْ ذَلِكَ. عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: تُعْقَمُ أصْلابُهُمْ، أيْ: تُرَدُّ عِظامًا بِلا مَفاصِلَ، لا تَنْثَنِي عِنْدَ الرَّفْعِ والخَفْضِ، وفي الحَدِيثِ: وتَبْقى أصْلابُهم طَبَقًا واحِدًا، أيْ: فَقارَةً واحِدَةً.