Al-Hajj
إرشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريماین متن عربی یک تفسیر کلاسیک است، همان‌گونه که در Quranic Universal Library (QUL، از Tarteel) آمده و از نسخهٔ باز داده‌های QUL گرفته شده که spa5k/tafsir_api نگه می‌دارد. QUL نمی‌گوید از کدام چاپ پیروی می‌کند و برای متن‌ها مجوزی بیان نمی‌کند، پس حق نمایش آن‌ها تأیید نشده است. کسی آن را با کتاب چاپی یا نسخهٔ خطی مقایسه نکرده و عالمی آن را بررسی نکرده است. هر بخش در کنار آیه‌هایی آمده که دربارهٔ آن‌ها توضیح می‌دهد و این آیه‌ها متن قرآن از Tanzil است، همان‌گونه که آنجا هست. جایی که متن یادداشتی از ویراستار در قلاب‌های دوگانه دارد، همان‌گونه که هست نشان داده می‌شود. هنوز ترجمه‌ای وجود ندارد.
متن ازQuranic Universal Libraryspa5k/tafsir_apiMITبرداشته‌شده در 2026-10-21
هَـٰذَانِ خَصْمَانِ ٱخْتَصَمُوا۟ فِى رَبِّهِمْ ۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّن نَّارٍ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ ۱۹
﴿هَذانِ﴾ تَعْيِينٌ لِطَرَفَيِ الخِصامِ وإزاحَةٌ لِما عَسى يَتَبادَرُ إلى الوَهْمِ مِن كَوْنِهِ بَيْنَ كُلِّ واحِدَةٍ مِنَ الفِرَقِ السِّتِّ وبَيْنَ البَواقِي وتَحْرِيرٌ لِمَحَلِّهِ، أيْ: فَرِيقُ المُؤْمِنِينَ وفَرِيقُ الكَفَرَةِ المُقَسَّمُ إلى الفِرَقِ الخَمْسِ. 50 ﴿خَصْمانِ﴾ أيْ: فَرِيقانِ مُخْتَصِمانِ، وإنَّما قِيلَ: ﴿اخْتَصَمُوا في رَبِّهِمْ﴾ حَمْلًا عَلى المَعْنى، أيِ: اخْتَصَمُوا في شَأْنِهِ عَزَّ وجَلَّ، وقِيلَ: في دِينِهِ، وقِيلَ: في ذاتِهِ وصِفاتِهِ، والكُلُّ مِن شُئُونِهِ تَعالى، فَإنَّ اعْتِقادَ كُلٍّ مِنَ الفَرِيقَيْنِ بِحَقِّيَّةِ ما هو عَلَيْهِ وبُطْلانِ ما عَلَيْهِ صاحِبُهُ وبِناءُ أقْوالِهِ وأفْعالِهِ عَلَيْهِ خُصُومَةٌ لِلْفَرِيقِ الآخَرِ وإنْ لَمْ يَجْرِ بَيْنَهُما التَّحاوُرُ والخِصامُ. وقِيلَ: تَخاصَمَتِ اليَهُودُ والمُؤْمِنُونَ فَقالَتِ اليَهُودُ: نَحْنُ أحَقُّ بِاللَّهِ وأقْدَمُ مِنكم كِتابًا ونَبِيُّنا قَبْلَ نَبِيِّكم، وقالَ المُؤْمِنُونَ: نَحْنُ أحَقُّ بِاللَّهِ مِنكم آمَنّابِمُحَمَّدٍ ونَبِيِّكم وبِما أنْزَلَ اللَّهُ مِن كِتابٍ وأنْتُمُ تَعْرِفُونَ كَتابَنا ونَبِيَّنا ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهِ حَسَدًا فَنَـزَلَتْ.
﴿فالَّذِينَ كَفَرُوا﴾ تَفْصِيلٌ لِما أُجْمِلَ في قَوْلِهِ تَعالى: ﴿يَفْصِلُ بَيْنَهم يَوْمَ القِيامَةِ﴾ .
﴿قُطِّعَتْ لَهُمْ﴾ أيْ: قُدِّرَتْ عَلى مَقادِيرِ جُثَثِهِمْ، وقُرِئَ بِالتَّخْفِيفِ.
﴿ثِيابٌ مِن نارٍ﴾ أيْ: نِيرانٌ هائِلَةٌ تُحِيطُ بِهِمْ إحاطَةَ الثِّيابِ بِلابِسِها ﴿يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الحَمِيمُ﴾ أيِ: الماءُ الحارُّ الَّذِي انْتَهَتْ حَرارَتُهُ. قالَ ابْنُ عَبّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما: لَوْ قُطِّرَتْ قَطْرَةٌ مِنها عَلى جِبالِ الدُّنْيا لَأذابَتْها، والجُمْلَةُ مُسْتَأْنَفَةٌ، أوْ خَبَرٌ ثانٍ لِلْمَوْصُولِ، أوْ حالٌ مِن ضَمِيرِ "لَهُمْ" .