الحج

وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى مِرْيَةٍ مِّنْهُ حَتَّىٰ تَأْتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ ٥٥ ٱلْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِّلَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ ۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ فِى جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ ٥٦ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا فَأُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ ٥٧

وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِّنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ و كافران پيوسته دربارة آن ترديد دارند تا اينكه ناگهان قيامت به آنان در رسد، يا عذاب روز نازل و عقيم گريبانشان را بگيرد. الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِّلَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ملك و فرمانروايي در آن روز از آن خداست؛ ميان آنان داوري مي‌كند، پس كساني كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده‌اند، در باغهاي پرناز و نعمت خواهند بود. وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ و كساني كه كفر ورزيده و آيات مرا تكذيب كرده‌اند، اينان عذابي خوار كننده دارند.

(55) خداوند متعال از حالت کافران خبر می‌دهد که آنها همواره در آنچه پیامبر آورده است، شک و تردید دارند، به سبب اینکه عناد و کینه دارند و رویگردان‌اند، و آنها همواره بر این حالت خواهند بود، (﴿حَتَّىٰ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةً﴾) تا اینکه ناگهان قیامت به سراغ آنها می‌آید، (﴿أَوۡ يَأۡتِيَهُمۡ عَذَابُ يَوۡمٍ عَقِيمٍ﴾) یا اینکه ناگهان عذابِ روزِ نازا و عقیم، گریبانشان را می‌گیرد؛ یعنی عذاب روزی که هیچ خیر و خوبی در آن نیست، و آن روز قیامت است. پس وقتی قیامت بیاید، کافران می‌دانند که آنها دروغگو بوده‌اند، و پشیمان می‌شوند، که پشیمانی در آن روز برایشان فایده‌ای ندارد. و از هر خوبی و خیری ناامید می‌شوند، و آرزو خواهند کرد که ای کاش به پیامبر ایمان آورده، و راه او را درپیش می‌گرفتند! در اینجا کافران از ادامه دادن شک و تردید برحذر داشته شده‌اند.

(56 - 57) (﴿ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٖ﴾) فرمانروایی و ملک در روز قیامت، (﴿لِّلَّهِ﴾) فقط برای خداوند و ازآنِ او است. (﴿يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ﴾) و با قضاوتِ دادگرانه و قاطعِ خویش در میانشان داوری می‌نماید، (﴿فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواۡ﴾) پس کسانی که به خدا و پیامبر و آنچه آورده‌اند، ایمان آورند، (﴿وَعَمِلُواۡ ٱلصَّٰلِحَٰتِ﴾) و کارهای شایسته انجام داده و با انجام آن، ایمانشان را تصدیق نمایند، (﴿فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ﴾) در باغ‌های پرناز و نعمت‌اند؛ یعنی در ناز و نعمت، و شادیِ قلبی و روحی و جسمیِ وصف ناپذیری که توصیف کنندگان نمی‌توانند آن را توصیف نمایند، و عقل حقیقتِ آن را درک نمی‌کند، به ‌سر می‌برند. (﴿وَٱلَّذِينَ كَفَرُواۡ وَكَذَّبُواۡ بِ‍َٔايَٰتِنَا﴾) و کسانی که به خدا و پیامبرش کفر ورزیده، و آیات خداوند را -که انسان را به حق و راه درست رهنمون می‌نمایند- دروغ انگاشته، و از آن روی برتافته، یا با آن مخالفت کرده‌اند، (﴿فَأُوۡلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ﴾) ایشان عذابی خوارکننده دارند، که از بس سخت و دردناک است، و به دل‌ها سرایت می‌کند، ایشان را خوار و ذلیل می‌گرداند، چرا که به پیامبر و آیاتش توهین نمودند، و خداوند نیز آنها را به وسیلۀ عذاب خویش مورد توهین قرار داد، و خوار نمود.